Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

तामभाषत कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी

tāmabhāṣata kalyāṇīṃ sā cāsya na śṛṇoti vai | tataḥ sukanyā valmīke dṛṣṭvā bhārgavacakṣuṣī

เขากล่าวกับนางกัลยาณีผู้งดงามนั้น แต่เธอมิได้สดับฟังเลย ครั้นแล้วสุคนยาเห็นดวงตาของฤๅษีภารคพอยู่ภายในจอมปลวก จึงเพ่งพิจารณา

ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अभाषतspoke to
अभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+√भाष् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
कल्याणीम्auspicious; fair (woman)
कल्याणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अस्यof him; his
अस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
शृणोतिhears
शृणोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
ततःthen; thereupon
ततः:
Hetu/Sequence (Thereupon/ततः)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रमसूचक-अर्थे (thereupon/from that)
सुकन्याSukanyā
सुकन्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (सु-कन्या)
वल्मीकेin the anthill
वल्मीके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive)
भार्गव-चक्षुषीBhārgava’s two eyes
भार्गव-चक्षुषी:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), द्विवचनम्; तत्पुरुषः (भार्गवस्य चक्षुषी)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A forested edge of Prabhāsa: an ant-hill (valmīka) with two luminous eyes visible within; Sukanyā, a royal maiden, pauses mid-step, half-curious, half-wary, while attendants linger behind.

S
Sukanyā
B
Bhārgava (Cyavana)

FAQs

Failure to recognize spiritual authority (a sage hidden in austerity) can lead to unintended wrongdoing and karmic repercussions.

Prabhāsa-kṣetra, where the episode unfolds as part of its māhātmya.

None; it sets up the impending offense (aparādha) and its consequence.