Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 122

अथातः संप्रवक्ष्यामि तीर्थानां स्पर्शने विधिम् । मन्त्रेण मंत्रितं तीर्थं भवेत्संनिहितं तथा

athātaḥ saṃpravakṣyāmi tīrthānāṃ sparśane vidhim | mantreṇa maṃtritaṃ tīrthaṃ bhavetsaṃnihitaṃ tathā

บัดนี้เราจักกล่าววิธีสัมผัสเพื่ออัญเชิญ “ตีรถะ” อันศักดิ์สิทธิ์ เมื่อตีรถะได้รับการสถาปนาด้วยมนตร์แล้ว ย่อมปรากฏและสถิตอยู่ ณ ที่นั้นจริงแท้

अथnow; then
अथ:
Discourse marker (Nipata)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक निपात (then/now)
अतःthereafter
अतः:
Discourse marker (Nipata)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ (thereafter/from this)
संप्रवक्ष्यामिI will explain
संप्रवक्ष्यामि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; “I shall explain”
तीर्थानाम्of the sacred fords
तीर्थानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (of the tīrthas)
स्पर्शनेin (the act of) touching
स्पर्शने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विषय/अधिकरण—“in/with regard to touching”
विधिम्the procedure
विधिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपदम् (वक्ष्यामि इत्यस्य)
मन्त्रेणby a mantra
मन्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण—“by/with a mantra”
मंत्रितम्consecrated
मंत्रितम्:
Visheshana (Adjective of तीर्थम्)
TypeAdjective
Rootमंत्रित (कृदन्त; √मन्त्र् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; “consecrated/enchanted”
तीर्थम्the tīrtha
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृपदम् (भवेत् इत्यस्य)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; “would become”
संनिहितम्made present
संनिहितम्:
Visheshana (Adjective of तीर्थम्)
TypeAdjective
Rootसंनिहित (कृदन्त; सम्-नि-√धा (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; “present/placed near; made manifest”
तथाthus
तथा:
Manner (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण—“thus/so”

Śiva (in Prabhāsa-kṣetra māhātmya context, speaking to Devī/Umā)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra tīrthas (general vidhi for all tīrthas)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim at Prabhāsa stands at a sacred water-edge, hands in añjali, invoking the tīrtha with mantra; the water is shown as subtly luminous, indicating ‘saṃnidhāna’.

Ś
Śiva
D
Devī
P
Prabhāsa
T
Tīrtha

FAQs

Ritual presence is established through mantra: sacred geography becomes experientially ‘present’ when properly invoked.

The tīrthas of Prabhāsa Kṣetra collectively, within the Prabhāsakṣetramāhātmya.

A rule for tīrtha-sparśa: consecrate/invoke the tīrtha with mantra so it becomes saṃnihita (present) for the rite.