Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

ऋषय ऊचुः । शृणुष्वैकमना विप्र यो देवश्चात्र संस्थितः । पश्य निंबमिमं विप्र बहुशाखाप्रविस्तरम्

ṛṣaya ūcuḥ | śṛṇuṣvaikamanā vipra yo devaścātra saṃsthitaḥ | paśya niṃbamimaṃ vipra bahuśākhāpravistaram

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า: โอ พราหมณ์เอ๋ย จงฟังด้วยจิตแน่วแน่ว่าเทพองค์ใดประดิษฐานอยู่ที่นี่ ดูเถิด ต้นนิมพะนี้ โอ พราหมณ์เอ๋ย แผ่กิ่งก้านมากมายกว้างไกล

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
एकमनाःO one-pointed-minded (attentive one)
एकमनाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; बहुव्रीहिः (एकं मनः यस्य)
विप्रO brahmin
विप्र:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
संस्थितःis situated
संस्थितः:
Kriya (Participial predicate)
TypeVerb
Rootसम् + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पश्यsee, behold
पश्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
निंबम्the neem tree
निंबम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिंब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
इमम्this
इमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying निंबम्)
विप्रO brahmin
विप्र:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
बहुशाखाप्रविस्तरम्spreading with many branches
बहुशाखाप्रविस्तरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + शाखा (प्रातिपदिक) + प्रविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (बह्व्यः शाखाः यस्य प्रविस्तरः) विशेषणम् (qualifying निंबम्)

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha: Nimba-mūla-sthāna (within Sūrya-kṣetra, Devikā-taṭa)

Type: kshetra

Listener: Vālmīki

Scene: Sages gesture toward a grand nimba tree with many branches; the listener’s gaze follows, anticipating a hidden deity at the roots; riverbank and hermitage calm surround them.

Ṛṣis
V
Vālmīki
N
Nimba (Neem) tree

FAQs

Sacred places reveal themselves through attentive listening and visible signs in the landscape, such as venerable trees.

The Devikā-taṭa locality in Prabhāsa-kṣetra, indicated by the nimba tree as a sacred landmark.

An instruction in spiritual method: approach with ekāgratā (focused attention) and recognize the sthala’s signs before worship.