Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 62

वाल्मीकिरुवाच । भवंतो यदि तुष्टा मे यदि देयो वरो मम । कथ्यतां तर्हि मे शीघ्रं को देवो ह्यत्र संस्थितः । देविकायास्तटे रम्ये सर्वकामफलप्रदः

vālmīkiruvāca | bhavaṃto yadi tuṣṭā me yadi deyo varo mama | kathyatāṃ tarhi me śīghraṃ ko devo hyatra saṃsthitaḥ | devikāyāstaṭe ramye sarvakāmaphalapradaḥ

วาลมีกิกล่าวว่า: หากท่านทั้งหลายพอใจในข้า และจะประทานพรแก่ข้าแล้วไซร้ โปรดบอกข้าโดยเร็ว—ณ ฝั่งอันรื่นรมย์แห่งเทวีการนี้ มีเทพองค์ใดประดิษฐานอยู่ ผู้ประทานผลแห่งความปรารถนาทั้งปวง?

वाल्मीकिःVālmīki
वाल्मीकिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाल्मीकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भवन्तःyou (honored ones)
भवन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; आदरार्थ-सम्बोधनार्थे (honorific you all)
यदिif
यदि:
Sambandha (Clause linker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-समुच्चय (conditional particle)
तुष्टाःpleased
तुष्टाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (तुष्-धातोः क्त, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying भवन्तः)
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; एन्क्लिटिक
यदिif
यदि:
Sambandha (Clause linker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional)
देयःto be given
देयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेय (दा-धातोः यत्, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be given)
वरःa boon
वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
कथ्यताम्let it be told
कथ्यताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (let it be told)
तर्हिthen
तर्हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतर्हि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थ/अनन्तरार्थ (then/therefore)
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; एन्क्लिटिक
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
देवःgod, deity
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
संस्थितःsituated, established
संस्थितः:
Kriya (Participial predicate)
TypeVerb
Rootसम् + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्थितार्थे (situated)
देविकायाःof Devikā (river)
देविकायाः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेविका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तटेon the bank
तटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
रम्येbeautiful, delightful
रम्ये:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying तटे)
सर्वकामफलप्रदःgiver of the fruits of all desires
सर्वकामफलप्रदः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वकामानां फलप्रदः) विशेषणम् (qualifying देवः)

Vālmīki

Tirtha: Devikā-taṭa (within Prabhāsa)

Type: ghat

Listener: The assembled ṛṣis (responders)

Scene: Vālmīki, hands folded, questions a circle of sages beside a beautiful riverbank; the Devikā flows gently, with a prominent tree and a luminous presence hinted.

V
Vālmīki
D
Devikā (river)
D
Deva (unnamed here)

FAQs

A ripe seeker asks not merely for pleasures, but for right knowledge of the presiding deity and the sacred power of the place.

The lovely bank of the Devikā river within the Prabhāsa-kṣetra setting.

No explicit rite is stated; the verse initiates inquiry into the site’s presiding deity, implying worship (ārādhana) to follow.