Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

कस्यचित्त्वथकालस्य आत्रेयो द्विज सत्तमः । तपः कृत्वा तु विपुलं कालधर्ममुपेयिवान्

kasyacittvathakālasya ātreyo dvija sattamaḥ | tapaḥ kṛtvā tu vipulaṃ kāladharmamupeyivān

กาลต่อมา อาตเรยะ ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ ครั้นบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่แล้ว ก็ถึงธรรมแห่งกาละ และละสังขารไป

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
तुindeed; then
तु:
Discourse (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
अथthen; now
अथ:
Discourse (Transition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequencing particle)
कालस्यof time; at a certain time
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
आत्रेयःĀtreya
आत्रेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
द्विजO twice-born (brāhmaṇa)
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
सत्तमःthe best
सत्तमः:
Karta (Qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; उत्कृष्टार्थ (superlative)
तपःausterity; penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Non-finite action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
तुindeed
तु:
Discourse (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
विपुलम्abundant; great
विपुलम्:
Karma (Qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (for तपः)
कालधर्मम्the law/condition of time (i.e., death)
कालधर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल-धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समास: कालस्य धर्मः (षष्ठी-तत्पुरुष)
उपेयिवान्went to; attained
उपेयिवान्:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formकृदन्त; क्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; उपसर्ग: उप-

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; exact speaker not explicit in the excerpt)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: A venerable Ātreya ṛṣi in forest hermitage, having completed tapas; serene departure with disciples in quiet grief; subtle cosmic Time motif (setting sun, hourglass-like kalasha).

Ā
Ātreya

FAQs

Even great ascetics are subject to kāla (Time); dharma is practiced with awareness of life’s impermanence.

The episode is situated within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, preparing the later journey to Prabhāsa.

Tapas (austerity) is referenced as a meritorious discipline, though no specific rite is prescribed here.