Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

अनिष्टोमादिभिर्यज्ञैर्यं यजंति द्विजातयः । संपूर्णदक्षिणैरेव तस्मै यज्ञात्मने नमः

aniṣṭomādibhiryajñairyaṃ yajaṃti dvijātayaḥ | saṃpūrṇadakṣiṇaireva tasmai yajñātmane namaḥ

พระองค์ผู้ซึ่งเหล่าทวิชะบูชาด้วยยัญพิธี เช่น อนิษโฏมะ พร้อมทักษิณาอันครบถ้วน—ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีสภาวะเป็นยัญญะ

aniṣṭoma-ādibhiḥby (sacrifices) such as the Aniṣṭoma
aniṣṭoma-ādibhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootaniṣṭoma (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘आदि’समासान्त—aniṣṭoma-ādi = ‘aniṣṭoma etc.’
yajñaiḥby sacrifices
yajñaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
yamwhom
yam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सम्बन्धि—यम् = ‘whom’
yajantiworship/sacrifice to
yajanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyaj (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
dvijātayaḥthe twice-born (Brahmins etc.)
dvijātayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvi-jāti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; द्विजाति = ‘twice-born (Brāhmaṇa etc.)’
saṃpūrṇa-dakṣiṇaiḥwith complete fees/gifts (dakṣiṇās)
saṃpūrṇa-dakṣiṇaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootsaṃpūrṇa (प्रातिपदिक) + dakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक ‘dakṣiṇā’ (दक्षिणा) के साथ; तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; कर्मधारय—‘पूर्णा दक्षिणा यस्मिन्/यैः’
evaindeed/only
eva:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अर्थे—‘only/indeed’
tasmaito him
tasmai:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
yajña-ātmaneto the one whose nature is sacrifice
yajña-ātmane:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुष—यज्ञस्य आत्मा = ‘whose essence is sacrifice / the sacrificial Self’
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय (indeclinable interjection); नमः + चतुर्थी—‘salutation to’

Candra

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra / Somnātha

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/pilgrims (frame)

Scene: A Vedic altar near the sacred precinct: dvijātis perform Aniṣṭoma-like rites with ladles and fire, while Śiva’s presence is shown as the subtle indweller above the flames, receiving offerings.

C
Candra
Ś
Śiva (implied)
D
Dvijātis
A
Aniṣṭoma Yajña

FAQs

All righteous ritual action (yajña) ultimately points to the divine who is the inner essence of sacrifice.

Prabhāsa Kṣetra, where Vedic and Purāṇic modes of worship converge in honoring Śiva.

Performance of yajñas (e.g., Aniṣṭoma) with proper completion of dakṣiṇā (sacrificial fees/gifts).