Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

देव्युवाच । कस्मिन्काले जगन्नाथ तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम् । कथमाराधनं चक्रे कृतार्थो रोहिणीपतिः

devyuvāca | kasminkāle jagannātha tatra liṃgaṃ pratiṣṭhitam | kathamārādhanaṃ cakre kṛtārtho rohiṇīpatiḥ

พระเทวีตรัสว่า: โอ้พระผู้เป็นเจ้าแห่งจักรวาล ศิวลึงค์นั้นได้สถาปนาไว้ที่นั่นในกาลใด? และพระจันทร์ผู้เป็นสวามีแห่งโรหิณี ครั้นบรรลุความประสงค์แล้ว ได้บำเพ็ญอาราธนาอย่างไร?

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक (in which)
कालेtime
काले:
Kala (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
जगन्नाथO Lord of the world
जगन्नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootजगत् + नाथ (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः नाथः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
लिंगम्liṅga
लिंगम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रतिष्ठितम्was established
प्रतिष्ठितम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति कर्तृसमानाधिकरण (was established)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Manner-question/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (how)
आराधनम्worship/service
आराधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआ + राध् (धातु) → आराधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चक्रेperformed/did
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
कृतार्थःfulfilled/successful
कृतार्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + अर्थ (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे 'कृतः अर्थः यस्य' (one whose purpose is fulfilled)
रोहिणीपतिःhusband of Rohiṇī (the Moon)
रोहिणीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरोहिणी + पति (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रोहिण्याः पतिः)

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (liṅga-pratiṣṭhā locus)

Type: kshetra

Listener: Īśvara (Śiva)

Scene: Devī, seated beside Īśvara, asks about the time of the liṅga’s installation at Prabhāsa and the manner of Candra’s worship; a calm teaching setting with the kṣetra’s shrine hinted in the background.

D
Devī
Ś
Śiva (Jagannātha)
L
Liṅga
M
Moon (Rohiṇīpati)
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Sacred places are understood through both history (when the shrine arose) and practice (how worship is done).

Prabhāsakṣetra, specifically the site ‘there’ where the liṅga was installed.

The verse introduces inquiry into ārādhana (proper worship), to be detailed in the subsequent response.