Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् । तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा

paripālyā prayatnena yāvaccaṃdrārkatārakam | tasmādyuṣmākamādiṣṭā pratimeyaṃ mayā śubhā

พึงพิทักษ์รักษาด้วยความเพียรตราบเท่าที่จันทร์ สุริยะ และดาราทั้งหลายยังดำรงอยู่ ดังนั้นเราจึงมอบหมายรูปเคารพอันเป็นมงคลนี้แก่ท่านทั้งหลาย—ให้คุ้มครองและบำรุงรักษาไว้

परिपाल्याshould be protected
परिपाल्या:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeVerb
Rootपरि + पाल् (धातु) → परिपाल्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—यत्/तव्यत्-अर्थक (gerundive/obligatory participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘परिपाल्या (अस्ति)’ = to be protected
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यावत्as long as/until
यावत्:
Kala-adhikarana (Time limit/काल)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्यय; अवधिवाचक (until/as long as)
चन्द्रार्कतारकम्the moon, sun, and stars (i.e., as long as they last)
चन्द्रार्कतारकम्:
Kala-adhikarana (Temporal extent/काल)
TypeNoun
Rootचन्द्र + अर्क + तारक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्वः (चन्द्रः च अर्कः च तारकाः च)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनार्थे ‘therefore/from that’
युष्माकम्of you (plural)
युष्माकम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
आदिष्टा(was) instructed/ordered
आदिष्टा:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootआ + दिश् (धातु) → आदिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि ‘आदिष्टा (अभूत्)’ = was instructed/commanded
प्रतिमेयम्the image/idol
प्रतिमेयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (आदिष्टा/प्रतिमा implied)

Īśvara (Śiva) (deduced from immediate context of the adhyāya dialogue)

Tirtha: Nāgarāditya/Nāgarārka (Sūrya) at Someśapura in Prabhāsa-kṣetra

Type: temple

Scene: A king or patron formally entrusts an auspicious solar image to brāhmaṇas, commanding its protection ‘as long as sun, moon, and stars endure’; the icon is central, with ritual vessels and lamps.

T
the sacred image (Nāgarāditya/Nāgarabhāskara implied)
C
celestial bodies (moon, sun, stars)

FAQs

Tīrtha-glory is sustained through seva: protecting and maintaining the deity’s image is a lasting dharmic responsibility.

Prabhāsa-kṣetra, where the auspicious image is to be preserved.

A clear injunction of paripālana—ongoing protection/maintenance of the installed pratimā (temple stewardship).