Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

पर्युषित उवाच । मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादेन प्रेतभावाद्द्विजोत्तम । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

paryuṣita uvāca | mukto'haṃ tvatprasādena pretabhāvāddvijottama | svasti te'stu gamiṣyāmi vimānaṃ me hyupasthitam

ปริยุษิตกล่าวว่า: “โอ้ทวิชโอตตมะ ด้วยพระกรุณาของท่าน ข้าพ้นจากภาวะเปรตแล้ว ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่าน; บัดนี้ข้าจะไป เพราะวิมานของข้ามาถึงแล้ว”

पर्युषितःParyuṣita (name/one who stayed)
पर्युषितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्युषित (कृदन्त; √वस् (धातु) उपसर्ग-परि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘one who has stayed/sojourned’
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मुक्तःfreed, released
मुक्तः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; √मुच् (धातु))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
त्वत्-प्रसादेनby your grace
त्वत्-प्रसादेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘your grace’)
प्रेत-भावात्from the state of being a preta
प्रेत-भावात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रेत (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘state of being a preta’)
द्विजोत्तमO best Brahmin
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः (‘best of the twice-born’)
स्वस्तिhail; well-being
स्वस्ति:
Discourse marker (Mangala/मङ्गल)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय/निपात)
Formअव्यय; मंगलार्थक-निपात (benedictive particle)
तेto you/for you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive use), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
गमिष्यामिI will go
गमिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
विमानम्celestial chariot
विमानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
हिindeed
हि:
Discourse marker (Nipata/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
उपस्थितम्has arrived; is present
उपस्थितम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Object complement)
TypeAdjective
Rootउपस्थित (कृदन्त; √स्था (धातु) उपसर्ग-उप)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

Paryuṣita

Tirtha: Haripriyā-tīrtha (implied cause of fruit)

Type: ghat

Listener: Dvijottama (the sage)

Scene: In a dream, Paryuṣita announces liberation from preta-state by the sage’s grace, blesses him, and departs as a celestial vimāna arrives.

P
Paryuṣita
G
Gautama

FAQs

Compassionate dharmic help—especially tīrtha-śrāddha—can release a departed being from preta-existence and grant higher realms.

Haripriya Tīrtha in Prabhāsakṣetra is the implied sacred locus behind this liberation.

The verse highlights the fruit of śrāddha; it implies the efficacy of properly performed rites for preta-śānti and gati.