Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71
Devanagari script
एवं विलपमानस्य सोमस्य तु महात्मनः । अनुग्रहे मतिं कृत्वा इदं वचनमब्रवीत्
Transliteration
evaṃ vilapamānasya somasya tu mahātmanaḥ | anugrahe matiṃ kṛtvā idaṃ vacanamabravīt
Translation
เมื่อโสมผู้มีจิตยิ่งใหญ่คร่ำครวญดังนี้ (ทักษะ) จึงตั้งพระทัยจะเมตตา แล้วกล่าวถ้อยคำนี้
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
विलपमानस्यof (him) lamenting
विलपमानस्य:
Visheshana (Participial modifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु) → विलपमान (कृदन्त; शानच्)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present middle participle); लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: षष्ठी; वचनम्: एकवचनम्; 'सोमस्य' इत्यस्य विशेषणम्
सोमस्यof Soma (the Moon)
सोमस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध); वचनम्: एकवचनम्
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formसमासः: बहुव्रीहि (महान् आत्मा यस्य); लिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: षष्ठी; वचनम्: एकवचनम्; 'सोमस्य' इत्यस्य विशेषणम्
अनुग्रहेin/for showing favor
अनुग्रहे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्: पुं; विभक्तिः: सप्तमी (Locative/अधिकरण); वचनम्: एकवचनम्
मतिम्intention, resolve
मतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्: स्त्री; विभक्तिः: द्वितीया (Accusative/कर्म); वचनम्: एकवचनम्
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund); धातु: कृ; अर्थः: having made
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; लिङ्गम्: नपुं; विभक्तिः: द्वितीया (Accusative/कर्म); वचनम्: एकवचनम्
वचनम्speech, statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्: नपुं; विभक्तिः: द्वितीया; वचनम्: एकवचनम्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formधातु: ब्रू; लकारः: लङ् (Imperfect/Past); पुरुषः: प्रथम; वचनम्: एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Śaunaka and sages
Visual Art Cues
Scene: Soma’s lament softens Dakṣa; Dakṣa’s face shifts from sternness to resolve for compassion as he prepares to speak.
Characters & Entities
S
SomaD
DakṣaFAQs
A shift in intention toward compassion becomes the doorway for guidance and eventual liberation from suffering.
Prabhāsa-kṣetra is the setting of the māhātmya, framing the episode as sacred geography leading to Śiva’s grace.
No explicit rite is stated here; it introduces the compassionate counsel that follows.