Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

तीर्थयात्राप्रसंगेन दैवयोगात्पितामह । चिरायुरेष वै प्रोक्तो ह्यमीभिश्चाभिवादितैः

tīrthayātrāprasaṃgena daivayogātpitāmaha | cirāyureṣa vai prokto hyamībhiścābhivāditaiḥ

ข้าแต่ปิตามหะ ในคราวจาริกแสวงบุญยังทีรถะ ด้วยการบรรจบแห่งโยคะอันเป็นเทวานุเคราะห์ ฤๅษีเหล่านี้เองเมื่อรับการนอบน้อมแล้ว ได้ประกาศว่าเด็กผู้นี้เป็นผู้มีอายุยืนแท้จริง

tīrthayātrāprasaṃgenaby the occasion of pilgrimage
tīrthayātrāprasaṃgena:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Roottīrtha + yātrā + prasaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) = tīrthayātrāyāḥ prasaṅgena
daivayogātdue to divine conjunction/fate
daivayogāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootdaiva + yoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः = daivasya yogāt
pitāmahaO grandfather
pitāmaha:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
cirāyuḥlong-lived
cirāyuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootcira + āyus (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः = ciraṃ āyuḥ yasya saḥ
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed)
proktaḥwas declared/said
proktaḥ:
Kriya (Predication/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्) + pra + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कथितः’
hifor/indeed
hi:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (for/indeed)
amībhiḥby these (people)
amībhiḥ:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
abhivāditaiḥhaving been saluted / who have saluted (contextual)
abhivāditaiḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootabhi + √vad (वद्) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; ‘amībhiḥ’ इत्यस्य विशेषणम्

Ṛṣis (Saptarṣis) addressing Brahmā

Tirtha: प्रभासक्षेत्र

Type: kshetra

Listener: पितामह (ब्रह्मा) प्रति सम्बोधनं; शेषे ऋषयः/देवाः श्रोत्रत्वेन

Scene: प्रभासक्षेत्रे तीर्थयात्रा-प्रसङ्गः—ऋषयः बालं नमस्कृतं दृष्ट्वा दीर्घायुषः इति घोषयन्ति; पृष्ठे तीर्थ-चिह्नानि, यज्ञोपवीतधारी विप्राः, शान्त-प्रभा।

B
Brahmā
P
Pitāmaha
S
Saptarṣi
T
tīrtha-yātrā

FAQs

Pilgrimage becomes fruitful when joined with humility and reverence; providence works through dharmic conduct.

Prabhāsakṣetra, presented as a sacred pilgrimage context where destiny can be transformed.

Abhivādana is again underscored as proper conduct; tīrtha-yātrā is the devotional framework.