Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

उदङ्मुखस्तु देवानां पितॄणां दक्षिणामुखः । अग्निना भस्मना वापि यवेनाप्युदकेन वा । द्वारसंक्रमणेनापि पंक्तिदोषो न विद्यते

udaṅmukhastu devānāṃ pitṝṇāṃ dakṣiṇāmukhaḥ | agninā bhasmanā vāpi yavenāpyudakena vā | dvārasaṃkramaṇenāpi paṃktidoṣo na vidyate

พิธีเพื่อเหล่าเทวากำหนดให้หันหน้าไปทางเหนือ และพิธีเพื่อปิตฤให้หันหน้าไปทางใต้ และแม้ชำระด้วยไฟ เถ้า ข้าวบาร์เลย์ น้ำ หรือเพียงก้าวข้ามธรณีประตู ก็ไม่เกิดปังกติ-โทษะ (มลทินแห่งลำดับแถว)

उदङ्मुखःfacing north
उदङ्मुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (उदङ्-दिशि मुखं यस्य)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
दक्षिणामुखःfacing south
दक्षिणामुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दक्षिणायां दिशि मुखं यस्य)
अग्निनाwith fire
अग्निना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
भस्मनाwith ash
भस्मना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार-अव्यय (particle)
यवेनwith barley
यवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (particle)
उदकेनwith water
उदकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
द्वारसंक्रमणेनby passing through a doorway
द्वारसंक्रमणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक) + संक्रमण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (द्वारे संक्रमणम्)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (particle)
पंक्तिदोषःfault of the dining-row (impurity/defect in the line)
पंक्तिदोषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपंक्ति (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पंक्तेः दोषः)
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A ritual hall near a coastal shrine: one group faces north offering to devas; another faces south offering to pitṛs. A doorway stands prominent; a participant crosses the threshold after sprinkling water/holding ash, then joins a seated dining line without defect.

D
Devas
P
Pitṛs
A
Agni

FAQs

Dharma is protected by correct intention and simple purifications; sacred rites for Devas and Pitṛs remain valid when performed with prescribed orientation and cleansing.

Prabhāsa-kṣetra (Prabhās). The chapter frames these śrāddha-rules as especially authoritative within this sacred geography.

Face north for Deva-rites and south for Pitṛ-rites; purify using fire, ash, barley, water, or even by crossing a threshold—thereby avoiding paṅkti-doṣa.