Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

संध्ययोरुभयोर्जाप्ये भोजने दंतधावने । पितृकार्ये च दैवे च तथा मूत्रपुरीषयोः । गुरूणां संनिधौ दाने योगे चैव विशेषतः । एतेषु मौनमातिष्ठन्स्वर्गं प्राप्नोति मानवः

saṃdhyayorubhayorjāpye bhojane daṃtadhāvane | pitṛkārye ca daive ca tathā mūtrapurīṣayoḥ | gurūṇāṃ saṃnidhau dāne yoge caiva viśeṣataḥ | eteṣu maunamātiṣṭhansvargaṃ prāpnoti mānavaḥ

ในเวลาสวดญปะทั้งสองสันธยา ขณะรับประทานอาหาร ขณะแปรงฟัน ในพิธีบูชาปิตฤและการบูชาเทพ รวมทั้งขณะปัสสาวะหรือถ่ายอุจจาระ; ต่อหน้าครูบาอาจารย์ ในเวลาถวายทาน และโดยเฉพาะยิ่งในโยคะ—ผู้ใดรักษาความสงบวาจาในกาลเหล่านี้ ย่อมบรรลุสวรรค์

संध्ययोःof the two twilight-times (morning & evening)
संध्ययोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), द्विवचन (Dual)
उभयोःof both
उभयोः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), द्विवचन (Dual); विशेषण (qualifier)
जाप्येin (the act of) japa/recitation
जाप्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजाप्य (प्रातिपदिक; जप्-धातु से)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
भोजनेduring eating
भोजने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक; भुज्-धातु से)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
दंतधावनेduring tooth-cleaning
दंतधावने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक) + धावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दन्तानां धावनम्)
पितृकार्येin ancestral rites
पितृकार्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पितॄणां कार्यम्)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दैवेin divine rites (for gods)
दैवे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
मूत्रपुरीषयोःof urine and feces (i.e., during urination/defecation)
मूत्रपुरीषयोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमूत्र (प्रातिपदिक) + पुरीष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (मूत्रं च पुरीषं च)
गुरूणाम्of the elders/teachers
गुरूणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
संनिधौin the presence
संनिधौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
दानेduring giving (charity)
दाने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक; दा-धातु से)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
योगेduring yoga/meditation
योगे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक; युज्-धातु से)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय; विशेष-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (adverb)
एतेषुin these (situations)
एतेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; सर्वनाम
मौनम्silence
मौनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
आतिष्ठन्observing/maintaining
आतिष्ठन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (agreeing with मानवः)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
मानवःa man/person
मानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

Unknown (Prabhāsakṣetramāhātmya narration; ācāra on mauna and ritual discipline)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A sequence tableau: a devotee at dawn and dusk sandhyā facing water; silent meal; tooth-cleaning; pitṛ-tarpaṇa; pūjā before a deity; discreet toileting area; guru seated with disciple in silence; a dāna moment; and finally a yogic posture—each framed by a ‘mauna’ gesture (finger to lips or calm closed mouth).

P
Pitṛs
G
Guru

FAQs

Silence at key ritual and bodily moments cultivates reverence, self-control, and spiritual merit.

The surrounding narrative is the Prabhāsa Kṣetra māhātmya, though the rule is broadly applicable.

Observe mauna during sandhyā-japa, eating, tooth-cleaning, pitṛ-kārya, deva-pūjā, bodily functions, in the guru’s presence, during dāna, and during yoga.