Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

धूमसंघैः समेतं तु व्यापयामास तज्जगत् । ततस्त्रैलोक्यमखिलं ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्

dhūmasaṃghaiḥ sametaṃ tu vyāpayāmāsa tajjagat | tatastrailokyamakhilaṃ jvālābhirvyākulīkṛtam

เมื่อประกอบด้วยหมู่ควันหนาทึบ ก็แผ่ซ่านไปทั่วโลกนั้น; แล้วเปลวเพลิงทำให้ไตรโลกทั้งสิ้นปั่นป่วนเดือดร้อน

धूमसंघैःwith masses of smoke
धूमसंघैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक) + संघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धूमस्य संघाः)
समेतम्filled/covered (with)
समेतम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि-कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; ‘accompanied/filled’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
व्यापयामासpervaded/filled
व्यापयामास:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आप् (धातु) (causative: व्यापय)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; हेतुमति-प्रयोग (causative sense) ‘caused to pervade/filled’
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
जगत्world
जगत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thereupon/from that’
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
अखिलम्entire
अखिलम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ज्वालाभिःby flames
ज्वालाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
व्याकुलीकृतम्made distressed/agitated
व्याकुलीकृतम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-आ-कुल (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि-कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; नामधातु-भाव (व्याकुली- + कृ) ‘made agitated’

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Devas/assembly (contextually)

Scene: A vast cosmic panorama: smoke-masses rolling across the worlds, tongues of flame unsettling gods, sages, and beings; the horizon glows as if the universe itself is burning.

S
Smoke (Dhūma)
F
Flames (Jvālā)
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

Divine manifestation is cosmic in scope; the sacred is not merely local but can reverberate through all realms of existence.

The Mahāprabhāsa manifestation in Prabhāsa-kṣetra, whose power is depicted as affecting all three worlds.

None; it describes the cosmic signs accompanying the tīrtha’s epiphany.