Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्

pañcāgnisādhanā grīṣme niyatā brahmacāriṇaḥ | bahūnvarṣagaṇānviprā jarāgrastāstadā'bhavan

ในฤดูร้อน พวกท่านประพฤติพรหมจรรย์อย่างเคร่งครัดและบำเพ็ญปัญจอัคนีสาธนา; ครั้นกาลล่วงไปหลายปี เหล่าฤๅษีพราหมณ์นั้นก็ถูกชราภาพครอบงำ

पञ्चाग्निसाधनाःpractising the five-fire austerity
पञ्चाग्निसाधनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्च + अग्नि + साधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-तत्पुरुष-प्रायः: पञ्च अग्नयः यस्य साधनम्/साधना (practice of five fires)
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; ऋतुवाचक
नियताःdisciplined
नियताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-यम् (धातु) → नियत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'restrained/observant'
ब्रह्मचारिणःbrahmacārins, celibate students
ब्रह्मचारिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्म + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ब्रह्मणि/ब्रह्मस्य चारिन् (celibate student)
बहून्many
बहून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; विशेषणम्
वर्षगणान्groups of years
वर्षगणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: वर्षाणां गणाः (groups of years)
विप्राःbrāhmaṇas
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
जराग्रस्ताःafflicted by old age
जराग्रस्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजरा + ग्रस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रयोगः: जरया ग्रस्ताः (afflicted by old age)
तदाthen
तदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अभवन्they became
अभवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha region)

Type: kshetra

Listener: Varavarṇinī (a addressed lady; likely Pārvatī/Devī in a Śaiva dialogue frame)

Scene: A circle of aged brāhmaṇa sages performing pañcāgni-sādhana in blazing summer: four fires around, the sun overhead as the fifth; their bodies lean with age, faces serene, matted hair, deer-skins, water pots, and rosaries; the sandy coastal Prabhāsa landscape hinted in the distance.

Ṛṣis (Vipras)
P
Pañcāgni-sādhana
B
Brahmacarya
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

True seeking endures time itself; prolonged tapas and brahmacarya are presented as vehicles for attaining divine grace at a tīrtha.

Prabhāsa Kṣetra, as the setting where severe pañcāgni austerities are undertaken for Śiva.

Pañcāgni-sādhana in summer and disciplined brahmacarya are explicitly mentioned.