Adhyaya 173
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 173

Adhyaya 173

ในวาทะเทววิทยาแบบไศวะ อีศวรทรงสั่งสอนพระเทวีถึงเส้นทางจาริกสั้น ๆ ไปยังลึงค์สี่องค์ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกัน ณ แคว้นประภาสะ โดยอยู่ทางตะวันตกของสวิตรี และมีการบอกทิศทางชัดเจนว่า ฝั่งตะวันออกมีสองลึงค์ ฝั่งตะวันตกมีสองลึงค์ ตั้งหันหน้าไปตามกำหนดของแต่ละองค์ นามเรียงตามลำดับคือ กุศกเกศวร (องค์ที่หนึ่ง), ครรเคศวร (องค์ที่สอง), ปุษกเรศวร (องค์ที่สาม) และ ไมตเรเยศวร (องค์ที่สี่) คัมภีร์กล่าวถึงผลบุญว่า ผู้ศรัทธาที่ไปเฝ้าดูด้วยภักติและความสำรวม ย่อมพ้นบาปและได้ถึงแดนอันประเสริฐของพระศิวะ ต่อจากนั้นมีข้อปฏิบัติให้ครบถ้วนทั้งพิธีและจริยธรรม คือ ในวันจตุรทศีแห่งปักษ์สว่าง โดยเฉพาะเดือนไวศาขะ พึงอาบน้ำด้วยความเพียร เลี้ยงภัตตาหารแก่พราหมณ์ และถวายทานตามกำลัง เช่น ทองและผ้านุ่งห่ม เมื่อทำครบดังนี้จึงนับว่ายาตรา ‘สมบูรณ์’ เป็นการผสานการดर्शनเข้ากับกาลพิธีและธรรมทางสังคม

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगानां च चतुष्टयम् । एकस्थानस्थितानां तु सावित्र्यास्तत्र पश्चिमे

อีศวรตรัสว่า “แล้วแต่บัดนั้น โอ้มหาเทวี พึงไปยังหมู่ลึงค์ทั้งสี่ซึ่งตั้งอยู่ ณ ที่เดียวกัน—ที่นั่น ทางทิศตะวันตกของสาวิตรี”

Verse 2

लिंगानां द्वितयं पूर्वे पश्चिमे सम्मुखद्वयम् । कुशकेश्वरनामेति लिंगं वै प्रथमं स्मृतम्

ลึงค์สององค์อยู่ทางทิศตะวันออก และอีกสององค์อยู่ทางทิศตะวันตกประจันหน้า ลึงค์องค์แรกเป็นที่ระลึกนามว่า “กุศกเกศวร”

Verse 3

गर्गेश्वरं द्वितीयं तु तृतीयं पुष्करेश्वरम् । मैत्रेयेश्वरनामेति चतुर्थं समुदाहृतम्

องค์ที่สองคือ “คัรเคศวร” องค์ที่สามคือ “ปุษกเรศวร” และองค์ที่สี่ประกาศนามว่า “ไมเตรเยศวร”

Verse 4

एतानि यस्तु लिंगानि पश्येद्भक्त्या जितेन्द्रियः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्गच्छेच्छिवपुरं महत्

ผู้ใดสำรวมอินทรีย์และมีภักติได้เห็นลึงค์เหล่านี้ ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง และไปถึงนครอันยิ่งใหญ่แห่งพระศิวะ คือศิวปุระ

Verse 5

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां वैशाखे तु विशेषतः । स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन ब्राह्मणांस्तत्र भोजयेत्

โดยเฉพาะในวันจตุรทศีแห่งศุกลปักษ์ เดือนไวศาขะ ครั้นอาบน้ำชำระแล้ว พึงตั้งใจเลี้ยงภัตตาหารแก่พราหมณ์ ณ ที่นั้น

Verse 6

तेभ्यो दद्याद्यथाशक्त्या काञ्चनं वसनानि च । एवं कृते भवेद्यात्रा परिपूर्णा सुरेश्वरि

พึงถวายทองคำและผ้านุ่งห่มแก่ท่านเหล่านั้นตามกำลังศรัทธาและกำลังทรัพย์ ครั้นทำดังนี้แล้ว โอเทวีแห่งเหล่าเทพ การจาริกแสวงบุญย่อมบริบูรณ์

Verse 173

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुशकादिलिंगचतुष्टयमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिसप्तत्युत्तरततमोऽध्यायः

ดังนี้ ในศรีสกันทมหาปุราณอันศักดิ์สิทธิ์—ในสังหิตาที่มีแปดหมื่นหนึ่งพันโศลก—ในประภาสขันธ์ที่เจ็ด ภาคแรกชื่อ “มหาตมยะแห่งประภาสเกษตร” บทที่ ๑๗๓ อันมีนามว่า “พรรณนามหิมาแห่งลึงค์สี่ประการ เริ่มด้วยกุศกะ” ยุติลงเพียงนี้