Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

varttulaṃ tejabiṃbaṃ tu madhyasthaṃ raktavāsasam | ādityasya tvidaṃ rūpaṃ sarvalokeṣu pūjitam | dhyātvā saṃpūjayennityaṃ sthaṃḍilaṃ maṇḍalāśrayam

ดวงกลมแห่งรัศมีอันเจิดจ้า ตั้งอยู่ ณ กึ่งกลาง ทรงอาภรณ์สีแดง—นี่แลคือรูปของอาทิตยะ ผู้เป็นที่บูชาในทุกโลก ครั้นเพ่งภาวนาแล้ว พึงบูชาทุกวัน โดยตั้งมณฑลบนสถัณฑิละที่เตรียมไว้

वर्त्तुलम्circular
वर्त्तुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्त्तुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तेजबिंबम्a disc/orb of radiance
तेजबिंबम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् + बिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: तेजस्- बिम्ब (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण/विरोधसूचक (particle)
मध्यस्थम्situated in the middle
मध्यस्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य + स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: मध्य-स्थ (सप्तमी-तत्पुरुष: मध्ये स्थित)
रक्तवाससम्wearing red garments
रक्तवाससम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त + वासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: रक्तं वासः यस्य
आदित्यस्यof the Sun (Āditya)
आदित्यस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
इदम्this
इदम्:
Karta (as subject complement/कर्ता-निर्देश)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
रूपम्form
रूपम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समास: सर्व-लोक (षष्ठी-तत्पुरुष)
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Karta (as predicate adjective of 'rūpam'/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ध्यात्वाhaving meditated
ध्यात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootध्यै (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having meditated
संपूजयेत्should worship fully
संपूजयेत्:
Vidhi (Injunction/विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
नित्यम्always
नित्यम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण: always
स्थण्डिलम्a prepared ground/altar-spot
स्थण्डिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थण्डिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
मण्डलाश्रयम्resting on/associated with a circle (maṇḍala)
मण्डलाश्रयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमण्डल + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मण्डल-आश्रय (षष्ठी/सप्तमी-भाव: मण्डले आश्रयः यस्य)

Sūta (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A consecrated earthen altar (sthaṇḍila) with a circular solar maṇḍala; at its center a blazing red-gold orb, envisioned as Āditya in red garments; a devotee seated in dhyāna, then offering arghya and flowers.

Ā
Āditya (Sūrya)

FAQs

True tīrtha-worship joins inner vision and outer rite: meditation on the Sun’s universal form culminates in daily, disciplined worship.

Prabhāsa-kṣetra, where Āditya’s universally worshiped form is installed in a mandala for regular devotion.

Visualize Āditya as a central circular orb of radiance in red garments, then perform daily worship using a prepared sthaṇḍila and a maṇḍala-based arrangement.