Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

vāyavyāṃ tu nyasedrāhuṃ ketumīśānagocare | āpyāyasveti mantreṇa devi somaṃ sadārcayet

ในทิศพายัพพึงตั้งราหู และให้ตั้งเกตุในเขตอีศาน (ทิศอีสาน/ตะวันออกเฉียงเหนือ). โอ้เทวี ด้วยมนต์ ‘อาปยายัสวะ’ พึงบูชาพระโสม (จันทร์) เป็นนิตย์.

वायव्याम्in the north-west (direction)
वायव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; दिशावाचक-शब्दः (in the north-west direction)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle: but/indeed)
न्यसेत्should place
न्यसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√अस्/न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; अर्थः—स्थापयेत्/न्यसेत् (should place)
राहुम्Rāhu
राहुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
केतुम्Ketu
केतुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
ईशानगोचरेin the north-east region
ईशानगोचरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootईशान + गोचर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ईशानस्य गोचरः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; अर्थः—ईशान-दिशि/ईशान-प्रदेशे (in the north-east region)
आप्यायस्वbe nourished / grow
आप्यायस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√प्या (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; अर्थः—वर्धस्व/पुष्टिं गच्छ (grow, be nourished)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative particle: “thus”)
मन्त्रेणwith the mantra
मन्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
सोमम्Soma (Moon)
सोमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: always)
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; अर्थः—पूजयेत् (should worship)

Skanda (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: A navagraha mandala nearing completion: in the northwest a smoky, serpentine Rāhu; in the northeast a banner-like, comet-tailed Ketu; at the center/east a radiant Soma being ‘nourished’ with white offerings (milk, rice).

R
Rāhu
K
Ketu
Ī
Īśāna
S
Soma

FAQs

Growth and nourishment come from steady devotion—Soma’s worship signifies cultivating calmness, vitality, and auspiciousness.

Prabhāsa-kṣetra, presented as a powerful setting for graha-related worship and spiritual uplift.

Place Rāhu (northwest) and Ketu (northeast), and worship Soma using the mantra ‘āpyāyasva’.