Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

विज्ञेया इह लोकेऽस्मिन्भूतानां मूलनायकाः । अतिकृष्णा भवन्त्येते व्यंतरान्तरचारिणः

vijñeyā iha loke'sminbhūtānāṃ mūlanāyakāḥ | atikṛṣṇā bhavantyete vyaṃtarāntaracāriṇaḥ

พึงรู้เถิดว่า ในโลกนี้เอง พวกนางคือผู้นำดั้งเดิมแห่งเหล่าภูตะ รูปกายดำมืดยิ่งนัก และในฐานะวยันตระ พวกนางเที่ยวไปในช่องว่างภายในอันเร้นลับ

विज्ञेयाःare to be known
विज्ञेयाः:
Vidheyavisheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि-ज्ञा (धातु) + य (कृत्)
Formकृदन्तः—तव्यत्/अनीयर्-अर्थे (gerundive/passive potential), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘to be known/should be known’
इहhere
इह:
Adverbial modifier
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
मूलनायकाःthe root-leaders/chief sources
मूलनायकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूल-नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मूलस्य नायकाः)
अतिकृष्णाःvery black, extremely dark
अतिकृष्णाः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति-कृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—अव्ययीभावः (अति + कृष्ण)
भवन्तिthey are/become
भवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
व्यन्तरान्तरचारिणःthose who move among the vyantaras / inner-roaming spirits
व्यन्तरान्तरचारिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यन्तर-अन्तर-चारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (व्यन्तराणाम् अन्तरं चरन्ति/अन्तरे चरन्ति)

Śiva (deduced from context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Interlocutor within Prabhāsa-māhātmya frame

Scene: A dark, almost shadow-substance group of beings is shown moving through inner corridors and between spaces—behind walls, within groves, near shrines—while a narrator points out that they are primordial leaders of bhūtas.

B
Bhūta
V
Vyantara

FAQs

It presents a dharmic cosmos where even fearsome beings have defined roles and hierarchies.

Prabhāsakṣetra; the māhātmya context frames these beings as part of the kṣetra’s wider sacred order.

None in this verse.