Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

यम उवाच । तुष्टोऽस्मि तव भद्रं ते वरं वरय भामिनि । सापि वव्रे च राज्यं स्वं विनयावनतानना

yama uvāca | tuṣṭo'smi tava bhadraṃ te varaṃ varaya bhāmini | sāpi vavre ca rājyaṃ svaṃ vinayāvanatānanā

ยมะตรัสว่า “เราพอใจในตัวเจ้า ขอความเป็นสิริมงคลจงมีแก่เจ้า โอ้สตรีผู้ประเสริฐ จงเลือกพรเถิด” นางก็เช่นกัน ก้มพักตร์ด้วยความนอบน้อม แล้วขอให้ได้อาณาจักรของตนคืนมา

यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Pradhāna-pada (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त from तुष्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (predicate adjective of ‘अस्मि’)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन
तवof you; your
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
भद्रम्good fortune
भद्रम्:
Sambandha (Benediction/आशीः)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग (benedictive usage)
तेto you
ते:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; सर्वनाम
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वरयchoose
वरय:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
भामिनिO fair lady
भामिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (also/even)
वव्रेchose
वव्रे:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्वम्her own
स्वम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘राज्यम्’)
विनयावनताननाwith face bowed in humility
विनयावनतानना:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय + अवनत + आनन (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘सा’); ‘विनयेन अवनतम् आननं यस्याः’ (face bowed with humility)

Yama (Dharmarāja); second half narratorial continuation

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: (ṛṣi audience, contextual)

Scene: Yama, now pleased, offers a boon; Sāvitrī bows with lowered face, choosing the restoration of her kingdom—an emblem of dharmic sovereignty regained.

Y
Yama (Dharmarāja)
S
Sāvitrī

FAQs

Humility and dharmic steadfastness attract divine favor, resulting in rightful restoration and blessings.

The episode is embedded in Prabhāsakṣetra-māhātmya, reinforcing the sanctity of Prabhāsa through exemplary dharma.

No explicit ritual; the verse introduces the boon-granting moment.