Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

समायाता महादेवि यज्ञे पैतामहे तदा । पुण्यास्तेऽपि द्विजश्रेष्ठास्तत्रर्त्विजः प्रजज्ञिरे

samāyātā mahādevi yajñe paitāmahe tadā | puṇyāste'pi dvijaśreṣṭhāstatrartvijaḥ prajajñire

ครั้งนั้น โอ้มหาเทวี พวกเขามาชุมนุมเพื่อยัญพิธีไพตามหะ และ ณ ที่นั้น พราหมณ์ผู้ประเสริฐผู้มีบุญเหล่านั้นได้เป็นฤตวิช คือปุโรหิตผู้ประกอบยัญพิธี

samāyātāḥhaving arrived / came
samāyātāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-√yā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/भूतकर्मणि-प्रायः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; √yā (to go) with उपसर्ग sam+ā
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahādevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारय: mahā + devī
yajñein the sacrifice
yajñe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
paitāmaheof Pitāmaha (Brahmā), ancestral
paitāmahe:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpaitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (yajñe इति)
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
puṇyāḥpious
puṇyāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (dvijaśreṣṭhāḥ इति)
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
apialso/even
api:
Sambandha/Emphasis (Nipāta)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
dvijaśreṣṭhāḥthe best of the twice-born (Brahmins)
dvijaśreṣṭhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: dvijānām śreṣṭhāḥ
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
ṛtvijaḥpriests (ṛtviks)
ṛtvijaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛtvij (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
prajajñirewere born / came into being
prajajñire:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√jan (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; pra-उपसर्ग

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; traditionally Sūta addressing sages)

Tirtha: Prabhāsa yajña-sthāna (Paitāmaha-yajña locus)

Type: kshetra

Listener: mahādevī (addressed)

Scene: A solemn gathering: meritorious brāhmaṇas take their places as ṛtvijas around the altar for the Paitāmaha yajña; the goddess is addressed as witness.

P
Paitāmaha Yajña
P
Pitāmaha (Brahmā)
D
Dvija
Ṛtvij

FAQs

Dharma is upheld through properly appointed ṛtvijas—ritual efficacy depends on purity, qualification, and right participation.

Prabhāsa-kṣetra as the setting of the Paitāmaha yajña, with the nearby sanctity of Puṣkara Tīrtha in the same narrative flow.

Appointment/appearance of ṛtvijas (officiating priests) for the Paitāmaha yajña.