Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

श्रीमुखं नाम तद्द्वारं रक्ष्यते मातृभिः प्रिये । वर्षमेकं चतुर्द्दश्यां नियमाद्यस्तु पूजयेत्

śrīmukhaṃ nāma taddvāraṃ rakṣyate mātṛbhiḥ priye | varṣamekaṃ caturddaśyāṃ niyamādyastu pūjayet

ดูก่อนที่รัก ประตูนั้นมีนามว่า “ศรีมุขะ” และเหล่ามาตฤกา (พระมารดา) คุ้มครองรักษาอยู่ ผู้ใดบูชาที่นั่นด้วยวัตรและระเบียบ ในวันจตุรทศีตลอดหนึ่งปีเต็ม—

śrīmukhamthe auspicious-faced (place/name) ‘Śrīmukha’
śrīmukham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrīmukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; समासः—कर्मधारय (śrī + mukha)
nāmanamed; called
nāma:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः ‘called/namely’ इत्यर्थे (indeclinable particle)
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (demonstrative)
dvāramgate; doorway
dvāram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
rakṣyateis protected/guarded
rakṣyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootrakṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
mātṛbhiḥby the Mothers (Mātṛs)
mātṛbhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3), बहुवचन
priyeO dear one
priye:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8), एकवचन
varṣamfor a year
varṣam:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; काल-परिमाण (duration)
ekamone
ekam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
caturdaśyāmon the fourteenth lunar day
caturdaśyām:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcaturdaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7), एकवचन; तिथि-नाम
niyamātby observance; according to rule
niyamāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5), एकवचन; ‘rule/observance’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
tuindeed; but
tu:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)
pūjayetshould worship
pūjayet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Skanda (deduced, Prabhāsa Māhātmya narration)

Tirtha: Śrīmukha-dvāra

Type: ghat

Listener: Devī (addressed as priye)

Scene: A sacred gateway labeled Śrīmukha, flanked by fierce yet benevolent Mātṛkās; a devotee stands with folded hands, counting months on a rosary/calendar, indicating year-long caturdaśī worship.

Ś
Śrīmukha (dvāra)
M
Mātṛs (Mother goddesses)

FAQs

Steady, time-bound worship with self-discipline at a sanctified threshold is portrayed as a powerful path to spiritual accomplishment.

The gateway named Śrīmukha in the Arkasthala/Prabhāsa sacred complex, guarded by the Mātṛs.

Worship on caturdaśī (the 14th lunar day) with niyama (disciplined observance) for one year.