Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

अर्द्धपक्वं यथा तालफलं कपिभिरावृतम् । यदृच्छया निपेतुस्ते यंत्रमुक्ता यथोपलाः

arddhapakvaṃ yathā tālaphalaṃ kapibhirāvṛtam | yadṛcchayā nipetuste yaṃtramuktā yathopalāḥ

ดุจผลตาลกึ่งสุกที่ฝูงวานรล้อมอยู่ เขาทั้งหลายก็กลิ้งตกลงมาโดยบังเอิญ—ประหนึ่งก้อนหินที่ถูกปล่อยจากเครื่องกล

अर्द्ध-पक्वम्half-ripe
अर्द्ध-पक्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्द्ध (प्रातिपदिक) + पक्व (कृदन्त; √पच् (धातु), क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; कर्मधारय (अर्द्धं पक्वम्)
यथाas/like
यथा:
Sambandha/Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक/प्रकारवाचक (as/like)
ताल-फलम्a palmyra fruit
ताल-फलम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootताल (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (तालस्य फलम्)
कपिभिःby monkeys
कपिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
आवृतम्covered/surrounded
आवृतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआवृत (कृदन्त; आ-√वृ (धातु), क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)
यदृच्छयाby chance
यदृच्छया:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootयदृच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘by chance’
निपेतुःfell
निपेतुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु) + नि- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यन्त्र-मुक्ताःreleased from a device/contrivance
यन्त्र-मुक्ताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त; √मुच् (धातु), क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः पञ्चमी-तत्पुरुष (यन्त्रात् मुक्ताः)
यथाlike
यथा:
Sambandha/Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक
उपलाःstones
उपलाः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootउपल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī/Varavarṇinī

Scene: A chaotic midair tumble: figures or a mass dropping like half-ripe palm fruit shaken loose amid monkeys; then like stones flung from a siege-engine, emphasizing speed and helplessness.

R
Rākṣasas (implied by continuity)

FAQs

When divine order turns against adharma, the fall can be sudden and unstoppable—like a projectile released.

Prabhāsakṣetra in general; the narrative is transitioning toward Arkasthala and a pātāla-opening near it.

None; the verse is descriptive, using vivid similes to convey the inevitability of downfall.