Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

स्थापितं तत्र देवेशि लोमशेन महर्षिणा । गुहामध्ये महालिंगं तपः कृत्वा सुदुश्चरम्

sthāpitaṃ tatra deveśi lomaśena maharṣiṇā | guhāmadhye mahāliṃgaṃ tapaḥ kṛtvā suduścaram

โอ้เทวีผู้เป็นเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ที่นั่นมหาฤๅษีโลมศะได้บำเพ็ญตบะอันยากยิ่ง แล้วสถาปนามหาลึงค์ไว้ภายในถ้ำ

स्थापितम्was established/installed
स्थापितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘स्थापितम् (अस्ति)’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
देवेशिO goddess, ruler of the gods
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशी)
लोमशेनby Lomaśa
लोमशेन:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootलोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
महर्षिणाby the great sage
महर्षिणा:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; कर्मधारय (महान् ऋषिः)
गुहामध्येin the middle of the cave
गुहामध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुहा + मध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (गुहायाः मध्ये)
महालिङ्गम्the great liṅga
महालिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मधारय (महद् लिङ्गम्)
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
सुदुश्चरम्very difficult (to perform)
सुदुश्चरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दुश्चर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (तपः)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Lomaśeśvara

Type: cave

Listener: Devī (Mahādevī)

Scene: Inside a cave, the sage Lomaśa, emaciated from austerities, installs a great liṅga; faint light from the cave mouth, offerings of water and bilva, and a sense of ancient sanctity.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
L
Lomaśa Ṛṣi
M
Mahāliṅga
L
Lomaśeśvara

FAQs

Austerity (tapas) culminates in establishing a sacred presence for the welfare of pilgrims and devotees.

Lomaśeśvara—identified with a cave-installed Mahāliṅga established by Lomaśa Ṛṣi.

No direct prescription; it provides the origin account (pratiṣṭhā narrative) of the liṅga.