Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

दैवज्ञैः कलितः काल एष एव शुभोदयः । यथा कालात्ययो न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम्

daivajñaiḥ kalitaḥ kāla eṣa eva śubhodayaḥ | yathā kālātyayo na syāttathā nītirvidhīyatām

กาลนี้เองที่นักโหรผู้รู้คำนวณไว้ว่าเป็น “ศุโภทัย” อันมงคล; ฉะนั้นพึงจัดวางแนวทางให้เหมาะ เพื่อมิให้ล่วงเลยจนเกิดความล่าช้าเกินกาลอันควร

दैवज्ञैःby astrologers
दैवज्ञैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैवज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
कलितःascertained
कलितः:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकल् (धातु) → कलित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) — ‘determined/ascertained’
कालःthe time
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (कालः)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
शुभोदयःan auspicious rise/auspicious moment
शुभोदयः:
Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—शुभः उदयः (कर्मधारयः)
यथाso that
यथा:
Sambandha (Clause-link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (so that/as)
कालात्ययःpassing of the proper time / delay
कालात्ययः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कालस्य अत्ययः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
स्यात्should be/might occur
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तथाthus
तथा:
Sambandha (Clause-link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/in that way)
नीतिःprocedure/plan
नीतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विधीयताम्let (it) be arranged
विधीयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोगः — ‘let it be arranged’

Candrama (Rātrinātha) (contextual continuation)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Astrologer-priests present the computed auspicious time; attendants hurry to arrange ritual items so the moment is not missed.

D
Daivajña (astrologers)
K
Kāla (time)

FAQs

Dharma is strengthened by acting at the proper time; negligence and delay diminish the fruit of sacred undertakings.

The verse supports the tīrtha-narrative context (Puṣkara/Prabhāsa section), though it chiefly stresses auspicious timing.

Choosing an auspicious, astrologically determined time and executing the rite without missing the proper moment.