Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

अक्षमालेश्वरं नाम ज्ञात्वा माहात्म्यमद्भुतम् । समाराध्य महादेवं नव वर्षाणि पंच च । संप्राप्तवांस्तदा पुत्रं कंसासुरमिति श्रुतम्

Transliteration

akṣamāleśvaraṃ nāma jñātvā māhātmyamadbhutam | samārādhya mahādevaṃ nava varṣāṇi paṃca ca | saṃprāptavāṃstadā putraṃ kaṃsāsuramiti śrutam

Translation

ครั้นรู้มหิมาอันน่าอัศจรรย์ของเทพนามว่า อักษมาลेशวรแล้ว เขาบำเพ็ญอาราธนาพระมหาเทวะตลอดสิบสี่ปี; แล้วจึงได้บุตรผู้เลื่องลือว่า อสูรกังสะ

Word by Word

• अक्षमालेश्वरम्: Akṣamāleśvara (name of Śiva/temple)
• अक्षमालेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षमाला + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अक्षमालायाः ईश्वरः)

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable used to indicate ‘by name’)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अद्भुतम्: wonderful
• अद्भुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (माहात्म्यम्)

• समाराध्य: having worshipped/propitiated
• समाराध्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + राध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)

• नव: nine
• नव: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (वर्षाणि)

• वर्षाणि: years
• वर्षाणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कालपरिमाण

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (वर्षाणि)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• सम्प्राप्तवान्: obtained/attained
• सम्प्राप्तवान्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु) + क्तवतु → प्राप्तवान् (कृदन्त)
• Form: क्तवतु-कृदन्त (perfective past participle, active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कंसासुरम्: Kaṃsa the demon
• कंसासुरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कंस + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषप्रायः (कंसः असुरः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय

• श्रुतम्: (so) it is heard/said
• श्रुतम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु) + क्त → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘श्रुतम्’ = प्रसिद्धम्/श्रुतम् (as heard/so it is said)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Akṣamāleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ugrasena learns Akṣamāleśvara’s greatness, performs multi-year austerity and worship before Mahādeva, culminating in the boon of a son—foreshadowed as Kaṃsa—within a sacred coastal temple setting.

Characters & Entities

• Akṣamāleśvara
• Mahādeva
• Ugrasena
• Kaṃsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Persistent worship yields results; Purāṇic narratives also show that boons may manifest according to karma, not merely desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Akṣamāleśvara in Prabhāsa-kṣetra, praised for its wondrous māhātmya and boon-bestowing potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

Extended propitiation (samārādhana) of Mahādeva at Akṣamāleśvara over a long observance (fourteen years).