Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः । एवं वर्णविशेषेण ध्यायेत्सूर्यं यथाक्रमम्

hemante tāmravarṇastu śiśire lohito raviḥ | evaṃ varṇaviśeṣeṇa dhyāyetsūryaṃ yathākramam

ในฤดูเหมันตะ พึงภาวนาพระสุริยะเป็นสีทองแดง; และในฤดูศิศิระ พระรวิเป็นสีแดง. ดังนี้ด้วยความต่างแห่งสีสัน พึงระลึกถึงสุริยะตามลำดับฤดูกาลโดยถูกต้อง.

हेमन्तेin winter (hemanta)
हेमन्ते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहेमन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
ताम्रवर्णःcopper-colored
ताम्रवर्णः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootताम्र (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ताम्र-वर्ण’ = ‘ताम्रः वर्णः यस्य’ (कर्मधारय, विशेषण)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
शिशिरेin late winter (śiśira)
शिशिरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिशिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
लोहितःreddish
लोहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (रवेः)
रविःthe Sun (Ravi)
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यपर्याय
एवम्thus, in this way
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक), ‘एवम्’ = ‘इस प्रकार’
वर्णविशेषेणby the particular color
वर्णविशेषेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + विशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘वर्ण-विशेष’ = ‘वर्णस्य विशेषः’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
ध्यायेत्should meditate upon
ध्यायेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यथाक्रमम्in due order, sequentially
यथाक्रमम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, अव्यय; अर्थे ‘क्रमानुसारम्’

Narratorial instruction within the Prabhāsakṣetra Māhātmya (context: Śiva’s teaching continues in this passage)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sages/devotees (contextual)

Scene: Continuation of the seasonal wheel: Hemanta with copper dawn/dusk glow; Śiśira with crisp red sun over cool landscape; a devotee seated facing east, hands in añjali, counting breath with the seasons.

S
Sūrya
R
Ravi

FAQs

Devotion becomes steadier when worship adapts to sacred time-cycles; Sūrya is contemplated through season-appropriate forms.

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), presented in the Skanda Purana as a foremost sacred landscape for merit-bearing worship.

Seasonal dhyāna: meditate on the Sun with prescribed colors for Hemanta and Śiśira, following the proper sequence.