Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

सिंहाष्टकयुक्ते महा प्रेतके भूधरहंसशुभ्रोज्जलद्भास्वराभे वृषभसमाने मानिनीमथो ते दैत्येन्द्रवीराः पश्यंतः समुद्भूतरोषास्ततोऽपि जग्मुर्नदन्तो रवन्तो रवं मेघनादाः

siṃhāṣṭakayukte mahā pretake bhūdharahaṃsaśubhrojjaladbhāsvarābhe vṛṣabhasamāne māninīmatho te daityendravīrāḥ paśyaṃtaḥ samudbhūtaroṣāstato'pi jagmurnadanto ravanto ravaṃ meghanādāḥ

ครั้นเหล่าวีรหัวหน้าทวยไทตยะได้เห็นนาง—ประทับบนพาหนะดุจเชิงตะกอนใหญ่ เทียมด้วยสิงห์แปดตัว สุกสว่างผ่องใสดุจหงส์ขาวอันเรืองรองเหนือภูผา และองอาจดุจโคอุสุภะ—โทสะก็พลุ่งขึ้น จึงรุกคืบต่อไป คำรามกึกก้องดุจเสียงฟ้าร้องแห่งเมฆพายุ

सिंह-अष्टक-युक्तेin/with (a form) joined with eight lions
सिंह-अष्टक-युक्ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिंह (प्रातिपदिक) + अष्टक (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त; √युज्)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (to प्रेतके); समासः—तत्पुरुषः (सिंहानाम् अष्टकं येन युक्तम्)
महाgreat
महा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (to प्रेतके)
प्रेतकेin the (terrifying) ghoul-like form/scene
प्रेतके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रेतक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
भूधर-हंस-शुभ्र-उज्जलत्-भास्वर-आभेin the radiant, bright, shining whiteness like a mountain-swan
भूधर-हंस-शुभ्र-उज्जलत्-भास्वर-आभे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूधर (प्रातिपदिक) + हंस (प्रातिपदिक) + शुभ्र (प्रातिपदिक) + उज्जलत् (कृदन्त; √उज्ज्वल्/उज्जल्) + भास्वर (प्रातिपदिक) + आभा/आभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (to प्रेतके); समासः—तत्पुरुषः (भूधरहंसवत् शुभ्रः, उज्ज्वलः, भास्वरः आभः/आभा यस्य)
वृषभ-समानेlike a bull
वृषभ-समाने:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) + समान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (to प्रेतके); समासः—तत्पुरुषः (वृषभवत् समानम्)
मानिनीम्the proud lady (Goddess)
मानिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अथोthen / indeed
अथो:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअथो (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनन्तरार्थक (and then/indeed)
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
दैत्येन्द्र-वीराःheroes of the demon-lord
दैत्येन्द्र-वीराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्येन्द्र (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (दैत्येन्द्रस्य वीराः)
पश्यन्तःseeing
पश्यन्तः:
Karta (Agent-participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि
समुद्भूत-रोषाःwith anger arisen
समुद्भूत-रोषाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमुद्भूत (कृदन्त; सम्+उद्+√भू) + रोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (to दैत्येन्द्रवीराः); समासः—कर्मधारयः (समुद्भूतः रोषः येषाम्)
ततःthen
ततः:
Adverbial (काल/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तरं/तस्मात् (thereupon/then)
अपिalso / even
अपि:
Adverbial (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (also/even)
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
नदन्तःroaring
नदन्तः:
Kriya-visheshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√नद् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन
रवन्तःcrying out
रवन्तः:
Kriya-visheshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√रव् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन
रवम्a roar
रवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
मेघ-नादाःthunder-like roarers
मेघ-नादाः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणवत्/उपमा; समासः—कर्मधारयः (मेघ इव नादः येषाम्)

Deductive (Prabhāsakṣetramāhātmya narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A proud, formidable goddess/queenly figure on a bier-like chariot yoked with eight lions, blazing white-gold; daitya chiefs surge forward, roaring like storm-clouds; sea-wind and coastal light suggest Prabhāsa’s shore.

D
Devī (māninī)
D
Daityas
D
Daityendra-vīrāḥ

FAQs

Even when hostile powers surge in rage, the Divine Mother’s radiant presence remains the axis of protection and victory for dharma.

Prabhāsa-kṣetra, within the Skanda Purāṇa’s Prabhāsakṣetramāhātmya framework.

None; the verse is a heightened poetic description of Devī’s appearance and the Daityas’ reaction.