Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

गजेन्द्रदर्पमर्द्दनी तुरंगयूथपोथिनी । सुरारिसैन्यनाशिनी इतस्ततः प्रपश्यती

gajendradarpamarddanī turaṃgayūthapothinī | surārisainyanāśinī itastataḥ prapaśyatī

พระนางผู้บดขยี้ทิฐิของช้างศึกผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ทำลายหมู่ม้า ผู้ล้างผลาญกองทัพศัตรูแห่งทวยเทพ—ทรงเหลียวมองไปมาทั่วทิศ

गजेन्द्र-दर्प-मर्द्दनीcrusher of the pride of lordly elephants
गजेन्द्र-दर्प-मर्द्दनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगजेन्द्र (प्रातिपदिक) + दर्प (प्रातिपदिक) + मर्द्दनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (to अम्बिका, implied); समासः—तत्पुरुषः (गजेन्द्रस्य दर्पं मर्दयति)
तुरंग-यूथ-पोथिनीdestroyer of troops of horses
तुरंग-यूथ-पोथिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुरंग (प्रातिपदिक) + यूथ (प्रातिपदिक) + पोथिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (तुरंगानां यूथं पोथयति/नाशयति)
सुर-अरि-सैन्य-नाशिनीdestroyer of the army of the gods’ enemies
सुर-अरि-सैन्य-नाशिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक) + नाशिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (सुरारिणां सैन्यं नाशयति)
इतस्from here / on this side
इतस्:
Desha/Adverbial (स्थान/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक/अव्यय (ablatival adverb)
ततःfrom there / on that side
ततः:
Desha/Adverbial (स्थान/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक/अव्यय (ablatival adverb)
प्रपश्यतीlooks around / observes
प्रपश्यती:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√पश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; स्त्रीलिङ्ग-कर्तृसामानाधिकरण्ये (subject implied: अम्बिका)

Deductive (Prabhāsakṣetramāhātmya narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Ambikā, fierce and composed, stands amid broken elephant lines and scattered horse herds, turning her head to scan the battlefield, ready to annihilate remaining surāri forces.

D
Devī (Ambikā implied)

FAQs

Divine power humbles arrogance (darpa) and removes hostile forces that threaten dharma.

Prabhāsa-kṣetra, within the Prabhāsakṣetramāhātmya.

None; it is an epithet-rich description of Devī’s action.