Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर

devyuvāca | ko'sau pratyūṣanāmeti kathaṃ liṃgaṃ pratiṣṭhitam | kasya putraḥ sa vikhyāta etanme vada śaṃkara

พระเทวีตรัสว่า: ผู้ใดกันที่เรียกว่า “ประตยูษะ”? ลึงค์นี้ได้ประดิษฐานขึ้นอย่างไร? ท่านผู้เลื่องลือนั้นเป็นโอรสของผู้ใด? โปรดตรัสบอกข้าพเจ้าเถิด โอ้ศังกร

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बोधनार्थे (speaker tag)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम
प्रत्यूष-नामnamed Pratyūṣa
प्रत्यूष-नाम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यूष (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम-तत्पुरुषः (नाम यस्य)
इतिthus/“as”
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
प्रतिष्ठितम्was established
प्रतिष्ठितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्थापितम्/प्रतिष्ठापितम्’
कस्यof whom
कस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
विख्यातःrenowned
विख्यातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
मेto me/for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th Gen/Dat), एकवचन; सर्वनाम
वदtell
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
शंकरO Śaṅkara
शंकर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

Pārvatī (Devī)

Tirtha: Pratyūṣeśvara

Type: kshetra

Listener: Śaṅkara (Śiva)

Scene: Pārvatī, attentive and inquisitive, turns toward Śiva, asking about Pratyūṣa—his identity, lineage, and how the liṅga was established; the shrine remains in the background as a narrative anchor.

P
Pārvatī
Ś
Śiva (Śaṅkara)
P
Pratyūṣa
P
Pratyūṣeśvara-liṅga
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Sacred geography is anchored in sacred history—knowing the origin (kathā) deepens faith and the fruit of pilgrimage.

Prabhāsa-kṣetra, specifically the Pratyūṣeśvara-liṅga and its foundation story.

None directly; the verse introduces inquiry into liṅga-pratiṣṭhā (consecration/establishment).