Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

वायुर्ब्रह्माऽनलो रुद्रो विष्णुरापः प्रकीर्तितः । रात्रिर्विष्णुरहो रुद्रो या संध्या स पितामहः

vāyurbrahmā'nalo rudro viṣṇurāpaḥ prakīrtitaḥ | rātrirviṣṇuraho rudro yā saṃdhyā sa pitāmahaḥ

พระพรหมประกาศว่าเป็นวายุ พระรुदรเป็นอัคนี และพระวิษณุเป็นน้ำ ราตรีคือพระวิษณุ กลางวันคือพระรุดร และยามสนธยา (สํธยา) นั้นคือปิตามหะ พระพรหม

वायुःwind
वायुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (wind)
ब्रह्मा(is) Brahmā
ब्रह्मा:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Brahmā)
अनलःfire
अनलः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (fire)
रुद्रः(is) Rudra
रुद्रः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Rudra)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Viṣṇu)
आपःwaters
आपः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचन-प्रयोग); प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; (waters)
प्रकीर्तितःis proclaimed
प्रकीर्तितः:
Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (is declared)
रात्रिःnight
रात्रिः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (night)
विष्णुः(is) Viṣṇu
विष्णुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Viṣṇu)
अहःday
अहः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (day)
रुद्रः(is) Rudra
रुद्रः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Rudra)
याwhich
या:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (which)
संध्याtwilight
संध्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (twilight)
सःthat (is)
सः:
Samanaadhikarana / Correlative (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (that/he)
पितामहःPitāmaha (Brahmā)
पितामहः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Pitāmaha/Brahmā)

Śiva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A symbolic panorama: wind swirling around Brahmā, flames around Rudra, waters around Viṣṇu; the sky transitions from night to dawn to day, with twilight as a luminous bridge.

B
Brahmā
V
Viṣṇu
R
Rudra
V
Vāyu
A
Anala
Ā
Āpaḥ
S
Saṃdhyā

FAQs

The cosmos—elements and time-cycles—can be contemplated as divine manifestations, supporting integrative worship.

Prabhāsa-kṣetra, where such correspondences are taught as part of its māhātmya and sanctifying doctrine.

None explicitly; the verse supports saṃdhyā-awareness (twilight sanctity) as a contemplative cue.