Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

ईश्वर उवाच । सोमनाथस्य ऐशान्यां सांबादित्याग्निगोचरे । ब्रह्मणः परमं स्थानं ब्रह्मलोक इवापरः

īśvara uvāca | somanāthasya aiśānyāṃ sāṃbādityāgnigocare | brahmaṇaḥ paramaṃ sthānaṃ brahmaloka ivāparaḥ

พระอีศวรตรัสว่า “ทางทิศอีสานแห่งโสมณาถ ภายในบริเวณของสามพาทิตย์และอัคนี มีสถานอันสูงสุดของพรหมา ประหนึ่งพรหมโลกอีกแห่งหนึ่ง”

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सोमनाथस्यof Somanātha
सोमनाथस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसोमनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive = 'of Somanātha'
ऐशान्याम्in the northeast (quarter)
ऐशान्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऐशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative = 'in the northeastern direction/quarter'
साम्ब-आदित्य-अग्नि-गोचरेin the precinct of Sāmba, Āditya, and Agni
साम्ब-आदित्य-अग्नि-गोचरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसाम्ब (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः = तत्पुरुष (साम्बादित्याग्नीनां गोचरः = 'in the precinct/region of Sāmba, Āditya, and Agni [shrines]')
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive = 'of Brahmā'
परमम्supreme
परमम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; qualifies स्थानम्
स्थानम्abode/place
स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मलोकःBrahmaloka
ब्रह्मलोकः:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः = तत्पुरुष ('world of Brahmā')
इवlike
इव:
Sambandha (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्यय = 'like/as if'
अपरःanother (as it were)
अपरः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'another/second' (predicative of स्थानम्/ब्रह्मलोकः)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Brahmā-sthāna near Somnātha (within Sāmbāditya–Agni precinct)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara points out the northeast quarter of Somnātha, indicating a luminous enclave where Sāmbāditya and Agni shrines stand, and beyond/within them Brahmā’s supreme abode shines like a second Brahmaloka.

Ī
Īśvara (Śiva)
S
Somanātha
S
Sāmbāditya
A
Agni
B
Brahmā
B
Brahmaloka

FAQs

The Purāṇa anchors transcendence in geography: Brahmā’s ‘other Brahmaloka’ is encountered through pilgrimage near Somanātha.

Somanātha at Prabhāsa, specifically the northeastern area associated with Sāmbāditya and Agni, identified as Brahmā’s supreme station.

No explicit ritual is stated; the verse provides directional and locational guidance for pilgrimage and worship.