Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

अवमानं चकारासौ दर्शनात्स्पर्शनात्तथा । दृष्ट्वा तस्य मुखं मंदो वक्त्रं चक्रे तथात्मनः । चक्रे यदुकुलश्रेष्ठो गर्वितो यौवनेन तु

avamānaṃ cakārāsau darśanātsparśanāttathā | dṛṣṭvā tasya mukhaṃ maṃdo vaktraṃ cakre tathātmanaḥ | cakre yadukulaśreṣṭho garvito yauvanena tu

เขาแสดงความดูหมิ่น ทั้งด้วยสายตา ด้วยท่าทีเข้าใกล้ และแม้ด้วยการแตะต้อง ครั้นเห็นใบหน้าฤๅษี คนเขลานั้นก็ทำหน้าตนเลียนแบบเยาะเย้ย ดังนี้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ยทุ ผู้เมามัวด้วยวัยหนุ่ม จึงประพฤติด้วยความทะนงตน

अवमानम्disrespect/insult
अवमानम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअवमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चकारdid/made
चकार:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
असौthat man/he
असौ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दर्शनात्from/through seeing
दर्शनात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
स्पर्शनात्from/through touching
स्पर्शनात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
मुखम्face
मुखम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मन्दःfoolish/dull
मन्दः:
Visheshana (Qualifier of implied subject ‘असौ’)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वक्त्रम्a face/mouth
वक्त्रम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चक्रेmade/assumed
चक्रे:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
चक्रेdid/made
चक्रे:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
यदुकुलश्रेष्ठःthe best of the Yadu clan
यदुकुलश्रेष्ठः:
Karta (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootयदुकुल (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘यदुकुलस्य श्रेष्ठः’
गर्वितःproud
गर्वितः:
Visheshana (Qualifier of ‘यदुकुलश्रेष्ठः’)
TypeAdjective
Rootगर्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP)
यौवनेनby youth
यौवनेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Contrast/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (adversative/emphatic particle)

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Scene: Sāmba openly displays contempt—through gaze, approach, and touch—then mimics the sage’s facial expression, turning reverence into mockery; Durvāsā stands as a severe ascetic presence, the air thick with impending wrath.

S
Sāmba
D
Durvāsā
Y
Yadu-kula

FAQs

Pride in youth and beauty leads to disrespect of the holy; such ṛṣi-apacāra becomes the seed of swift downfall.

The broader narrative belongs to Prabhāsa Kṣetra’s Māhātmya, framing events that highlight the sanctity of the Prabhāsa pilgrimage region.

None explicitly here; the verse emphasizes ethical discipline—reverence toward sages—as a core element of dharma.