Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

गोचर्ममात्रं तत्स्थानं समंतात्परिमण्डलम् । न हि कश्चिद्विजानाति विना शास्त्रेण भामिनि

gocarmamātraṃ tatsthānaṃ samaṃtātparimaṇḍalam | na hi kaścidvijānāti vinā śāstreṇa bhāmini

สถานที่นั้นมีขนาดเพียงเท่าหนังวัวหนึ่งผืน เป็นวงกลมโดยรอบ โอ้ผู้เจริญงาม ไม่มีผู้ใดรู้จำได้หากปราศจากคำชี้นำแห่งศาสตรา

गोचर्ममात्रम्only the size of a cowhide
गोचर्ममात्रम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगो + चर्म + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (गोचर्म = 'cow-hide') + 'मात्र' (measure-only) → 'only as much as a cowhide'
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
स्थानम्place
स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: 'on all sides, all around')
परिमण्डलम्circular; encircled
परिमण्डलम्:
Samānādhikaraṇa (Predicate adjective/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootपरि + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: emphasis/causal nuance)
कश्चित्anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम
विजानातिknows; understands
विजानाति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √ज्ञा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formवर्जनार्थक-अव्यय (preposition-like: 'without')
शास्त्रेणby scripture; through śāstra
शास्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
भामिनिO fair/bright lady
भामिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Śiva

Tirtha: Bhallukā Tīrtha (specific bindu/spot)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: A tiny circular patch ‘cowhide-sized’ marked subtly on the ground; a learned guide points from a palm-leaf manuscript while an unknowing crowd overlooks it; Pārvatī listens.

Ś
Śāstra

FAQs

Sacredness may be subtle and localized; śāstra and tradition are necessary to correctly identify and honor a tīrtha.

A small, circular sacred locus within Prabhāsa Kṣetra (contextually tied to the Bhallukā Tīrtha narrative).

Reliance on śāstra (authoritative tradition) for correct tīrtha-identification; no specific rite is detailed.