Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

तानि प्रियाणि देवेशि ध्रुवं नारायणस्य वै । औदकं चैव यत्तत्त्वं तस्मिन्प्राभासिकं स्मृतम्

tāni priyāṇi deveśi dhruvaṃ nārāyaṇasya vai | audakaṃ caiva yattattvaṃ tasminprābhāsikaṃ smṛtam

โอ้เทวีผู้เป็นเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย สิ่งศักดิ์สิทธิ์เหล่านั้นย่อมเป็นที่รักยิ่งของพระนารายณะโดยแท้ และหลักใดก็ตามที่เป็น “เอาทกะ” คือเกี่ยวเนื่องด้วยน้ำ ในแดนปรภาสะนี้เอง ย่อมถูกจดจำว่าเป็นแก่น “ปราภาสิกะ”

तानिthose
तानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; सर्वनाम
प्रियाणिdear
प्रियाणि:
Kriya (Predicate nominal/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन
देवेशिO goddess, ruler of the gods
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशी)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
नारायणस्यof Nārāyaṇa
नारायणस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
औदकम्watery
औदकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऔदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (restrictive particle)
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
तत्त्वम्principle
तत्त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम
प्राभासिकम्belonging to Prabhāsa
प्राभासिकम्:
Kriya (Predicate nominal/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्राभासिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
स्मृतम्is regarded
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘is considered/known’

Śiva (deduced from Śiva–Pārvatī dialogue cues in this passage)

Tirtha: Prabhāsa (Prābhāsika audaka-tattva)

Type: kshetra

Listener: Devī (Deveśi, Yaśasvinī)

Scene: Skanda instructs Devī: a map-like vision of Prabhāsa with many water-sites glowing; Nārāyaṇa’s affection is shown as a radiance settling upon ponds, ghāṭas, and sea-edge tīrthas labeled ‘prābhāsika’.

N
Nārāyaṇa

FAQs

Prabhāsa is portrayed as a uniquely sacred locus where Nārāyaṇa’s beloved presence and a primordial ‘watery’ essence are especially manifest.

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsakṣetra), the famed sacred region on the western seacoast celebrated in the Skanda Purāṇa.

No explicit rite is prescribed in this verse; it establishes the theological sanctity of the place as the basis for later tīrtha-merit claims.