Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 73

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्तितीर्थमिदं रुद्धं भवद्भिः पापकर्मभिः । तस्माद्धनिष्ये सर्वांश्च दानवान्नात्र संशयः

śrīviṣṇuruvāca | muktitīrthamidaṃ ruddhaṃ bhavadbhiḥ pāpakarmabhiḥ | tasmāddhaniṣye sarvāṃśca dānavānnātra saṃśayaḥ

พระศรีวิษณุตรัสว่า “มุกติตีรถะแห่งนี้ถูกพวกเจ้าผู้กระทำบาปกั้นไว้ ดังนั้นเราจักประหารเหล่าทานวะทั้งหมด—ไม่มีข้อสงสัย”

श्री-विष्णुःLord Vishnu
श्री-विष्णुः:
Karta (Speaker tag/वक्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक; उपाधि) + विष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् विष्णुः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech verb/वचन-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
मुक्ति-तीर्थम्the liberation-tirtha (sacred ford of liberation)
मुक्ति-तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्तेः तीर्थम्)
इदम्this
इदम्:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मुक्तितीर्थम्)
रुद्धम्blocked/obstructed
रुद्धम्:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; ‘मुक्तितीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्
भवद्भिःby you (pl.)
भवद्भिः:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
पाप-कर्मभिःby sinful deeds / by those of sinful actions
पाप-कर्मभिः:
Karana (Instrument/agent phrase/करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः (पापं कर्म येषां तैः/पापकर्मभिः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रायः निपातवत्; पञ्चमी-अर्थे (therefore/from that reason)
हनिष्येI will kill
हनिष्ये:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (दानवान्)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
दानवान्demons/Danavas
दानवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/locative adverb)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Predicate nominal/प्रथमा-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

Śrī Viṣṇu

Tirtha: Muktitīrtha

Type: kund

Listener: Dānavas/Daityas (addressed collectively)

Scene: Śrī Viṣṇu speaks with firm resolve, declaring that sinful Dānavas have blocked Muktitīrtha and that he will slay them all; the sacred water-body appears partially dammed or darkened, awaiting restoration.

V
Viṣṇu
M
Muktitīrtha
D
Dānavas

FAQs

Sacred places are protected by divine order; obstructing tīrtha-dharma is adharma and invites divine correction.

Muktitīrtha within the Dvārakā Māhātmya tradition of the Prabhāsa Khaṇḍa.

No direct ritual is prescribed; the verse emphasizes removing obstruction so pilgrims may access tīrtha merit.