Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

तथैव वृत्रं नमुचिं रक्षो लंकेश संज्ञकम् । जघान मायया विष्णुः सुरार्थं सुरसत्तमः

tathaiva vṛtraṃ namuciṃ rakṣo laṃkeśa saṃjñakam | jaghāna māyayā viṣṇuḥ surārthaṃ surasattamaḥ

“ฉันนั้นแล เพื่อประโยชน์แห่งเหล่าเทวะ พระวิษณุผู้ประเสริฐยิ่งในหมู่เทวะ ได้ทรงใช้กลยุทธ์ทิพย์ปราบวฤตระ นมุจิ และยักษ์ผู้มีนามว่าเจ้าแห่งลงกา”

तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार-वाचक (thus)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
वृत्रम्Vritra
वृत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नमुचिम्Namuchi
नमुचिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनमुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रक्षःthe rakshasa (demon)
रक्षः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘लंकेशसंज्ञकम्’ इति विशेषण-सम्बन्ध
लंकेशlord of Lanka
लंकेश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootलंकेश (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (लङ्कायाः ईशः); पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अत्र ‘संज्ञकम्’ इति सह विशेषणांशः
संज्ञकम्named/called
संज्ञकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंज्ञक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘रक्षः’ इति विशेष्य (named/called)
जघानslew
जघान:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
माययाby (his) illusion/power
मायया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सुर-अर्थम्for the sake of the gods
सुर-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसुर + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (सुराणाम् अर्थः/हितम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
सुरसत्तमःbest among the gods
सुरसत्तमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootसुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (सुरेषु सत्तमः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विष्णुः’ इति विशेषण/उपाधि

Bali (Daitya king)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: a brāhmaṇa (vipra)

Scene: A triptych-like recollection: Vṛtra and Namuci subdued by divine stratagem, and the Laṅkā-lord (Rāvaṇa) overcome—while Bali narrates, emphasizing Viṣṇu’s māyā as righteous strategy for the devas’ welfare.

B
Bali
V
Viṣṇu
V
Vṛtra
N
Namuci
L
Laṅkeśa

FAQs

The Lord preserves dharma through both might and divine strategy, protecting the cosmic order for the good of all.

Indirectly, Dvārakā is upheld as the realm of that same Viṣṇu who protects the devas and the world.

None; it is narrative praise (stuti through kathā) of Viṣṇu’s protective acts.