Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पदं पूज्यं नरोत्तम । पितामहपदं सम्यक्छ्रद्धया स्वर्गदायकम्

tasmātsarvaprayatnena padaṃ pūjyaṃ narottama | pitāmahapadaṃ samyakchraddhayā svargadāyakam

ฉะนั้น โอ้บุรุษผู้ประเสริฐ ด้วยความเพียรทุกประการพึงบูชารอยบาทนี้—รอยบาทของปิตามหะพรหมาโดยแท้—ด้วยศรัทธาอันถูกต้อง เพราะย่อมประทานสวรรค์

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तस्मात्-प्रयोगः) = ‘therefore/from that’; सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘तद्’ इत्यस्य पञ्चमी-एकवचनरूपं, अव्ययीभावेन कारणार्थे
सर्व-प्रयत्नेनwith all effort
सर्व-प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विशेषणपूर्वपद) ‘सर्वः प्रयत्नः’ → ‘सर्वप्रयत्न’; तृतीया-एकवचन ‘-ेन’
पदंthe sacred place/footprint (pada)
पदं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
पूज्यंworthy to be worshipped
पूज्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) → पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थकः ‘to be worshipped’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पदं’ इति विशेषणम्
नर-उत्तमO best of men
नर-उत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी/कर्मधारय-सन्निकर्षे) ‘नराणाम् उत्तमः’
पितामह-पदंthe footprint/place of the Grandfather (Brahmā)
पितामह-पदं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी) ‘पितामहस्य पदम्’
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
स्वर्ग-दायकम्bestowing heaven
स्वर्ग-दायकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चतुर्थी/उपपद) ‘स्वर्गं ददाति’ → ‘स्वर्गदायक’; ‘पितामहपदं/पदं’ इति विशेषणम्

Pulastya (contextual continuation)

Tirtha: Pitāmaha-pada (Brahmā’s Footprint)

Type: kshetra

Listener: narottama (addressed devotee)

Scene: A teacher-ṛṣi addresses a noble listener ('narottama'), pointing toward the footprint shrine; the footprint glows subtly, suggesting its svarga-granting potency.

B
Brahmā (Pitāmaha)
B
Brahmapada

FAQs

Persistent, faithful worship at a revered tirtha is upheld as a direct means to heavenly merit.

Pitāmaha-pada (Brahmapada), the sacred footprint of Brahmā in the Arbuda sacred geography.

Perform pūjā to Brahmapada with full effort and śraddhā.