Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां भूमिवासिनाम् । तेषां कोटिस्ततोऽवात्सीत्पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके

tisraḥ koṭyo'rdhakoṭiśca tīrthānāṃ bhūmivāsinām | teṣāṃ koṭistato'vātsītparvate'rbudasaṃjñake

ในบรรดาตีรถะที่สถิตอยู่บนแผ่นดิน มีสามโกฏิและอีกครึ่งโกฏิ; จากหมู่นั้น หนึ่งโกฏิเต็มได้มาพำนัก ณ ภูเขาที่มีนามว่าอรพุทะ (Arbuda)

तिस्रःthree
तिस्रः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषणम् कोट्यः-शब्दस्य
कोट्यःcrores
कोट्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अर्धकोटिःhalf a crore
अर्धकोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-बोधक (conjunction)
तीर्थानाम्of the sacred places
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
भूमिवासिनाम्of those dwelling on earth
भूमिवासिनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; ‘भूमौ वसन्ति ये’
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)
कोटिःa crore (portion)
कोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthereupon; from there
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)
अवात्सीत्was; remained
अवात्सीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; रूपम्: आसीत् (augment सहित)
पर्वतेon the mountain
पर्वते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
अर्बुदसंज्ञकेcalled Arbuda
अर्बुदसंज्ञके:
Adhikarana (Location qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् पर्वते-शब्दस्य; ‘अर्बुद-नाम्नि’

Pulastya

Tirtha: Arbuda (Koṭitīrtha-saṅgraha on Arbuda-parvata)

Type: peak

Listener: King (Rājan)

Scene: A sacred mountain (Arbuda) envisioned as a luminous abode where innumerable tīrtha-spirits/streams converge and settle, forming a radiant mandala of waters and shrines.

A
Arbuda (Mount Abu region)
K
Koṭitīrtha

FAQs

Purāṇic sacred geography presents certain mountains as ‘gathering points’ where many tīrtha-powers concentrate for devotees’ benefit.

Arbuda Parvata is highlighted as the residence of a crore of tīrthas, within the Koṭitīrtha narrative.

Implicitly, pilgrimage to Arbuda/Koṭitīrtha is encouraged; explicit rites appear in later verses (notably bathing).