Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा ययौ स्वर्गं दूतमादाय वज्रभृत् । मुद्गलोऽपि परं ब्रह्म चिंतयन्ह्यनिशं ततः

pulastya uvāca | evamuktvā yayau svargaṃ dūtamādāya vajrabhṛt | mudgalo'pi paraṃ brahma ciṃtayanhyaniśaṃ tataḥ

ปุลัสตยะกล่าวว่า: ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ผู้ทรงวัชระก็พาทูตไปด้วย แล้วเสด็จสู่สวรรค์ ส่วนมุทคละนั้นก็ตั้งจิตระลึกถึงพรหมันสูงสุดไม่ขาดสาย และดำรงอยู่ในสมาธิต่อแต่นั้น

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकाल (prior action)
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
दूतम्the messenger
दूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formल्यप्/तुमुन्-समकक्ष अव्ययकृदन्त; ‘आदाय’ (Gerund), पूर्वकाल (prior action)
वज्रभृत्the wielder of the thunderbolt (Indra)
वज्रभृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र + भृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (वज्रं बिभर्ति इति)
मुद्गलःMudgala
मुद्गलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुद्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षासूचक निपात (particle: also/even)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषणम्
ब्रह्मBrahman (Absolute)
ब्रह्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चिन्तयन्meditating/thinking
चिन्तयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
अनिशम्unceasingly
अनिशम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनिशम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: continually)
ततःthereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तद्-प्रातिपदिकात् तसिल् (ablatival adverb: then/from there)

Pulastya

Tirtha: Māmuhrada (contextual)

Type: kund

Scene: Indra, holding the vajra, ascends toward svarga with a messenger at his side; below, Mudgala sits in still meditation near the sacred waters, eyes half-closed, posture steady, the world quiet around him.

P
Pulastya
I
Indra (Vajrabhṛt)
M
Mudgala
B
Brahman

FAQs

True fulfillment culminates in sustained contemplation of the Supreme Reality; worldly or heavenly movements are secondary to inner absorption.

The verse continues the Arbuda Khaṇḍa tīrtha narrative connected with Mudgala and the local sacred geography.

No external rite is prescribed here; the emphasis is on uninterrupted contemplation (dhyāna) of Brahman.