Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये । ग्राहेण तत्क्षणाद्धृत्वा भक्षितो नृपसत्तम

tṛṣārtaḥ saṃpraviṣṭaḥ sa tasminneva jalāśaye | grāheṇa tatkṣaṇāddhṛtvā bhakṣito nṛpasattama

เมื่อถูกความกระหายเผาไหม้ เขาจึงลงไปในสระนั้น ทันใดนั้นจระเข้ก็ฉวยเขาไปและกลืนกิน โอ้กษัตริย์ผู้ประเสริฐ

तृषा-आर्तःdistressed by thirst
तृषा-आर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतृषा (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘तृषया आर्तः’
संप्रविष्टःhaving entered
संप्रविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि/भूतकालिक-भाव) ‘entered’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (emphatic particle)
जलाशयेin the reservoir/pond
जलाशये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजलाशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
ग्राहेणby a crocodile
ग्राहेण:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootग्राह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
तत्क्षणात्immediately
तत्क्षणात्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; पञ्चमी-अर्थे अव्यय: ‘तत्क्षणात्’ = ‘तस्मात् क्षणात्’ (immediately)
हृत्वाhaving seized
हृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having seized/taken away’
भक्षितःwas eaten
भक्षितः:
Karma (Patient/कर्म)
TypeVerb
Root√भक्ष् (धातु) → भक्षित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (passive sense)
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘नृपाणां सत्तमः’

Narrator addressing a king (listener implied by vocative nṛpasattama)

Tirtha: Arbuda-jalāśaya (contextual)

Type: kund

Listener: ‘nṛpa-sattama’ addressee

Scene: At the lotus lake’s edge, the king—parched—steps into the water; a crocodile erupts, seizing him instantly. The scene balances natural realism with moral symbolism: craving meets consequence in a sacred setting.

G
grāha

FAQs

Human power is fragile; a single moment can overturn life, and such turns in a tīrtha-setting often reveal hidden dharma and divine purpose.

The sacred jalāśaya associated with Arbuda Mountain, central to the chapter’s tīrtha-māhātmya.

None; the verse narrates the death-event that becomes the basis for later liberation and tīrtha praise.