यत्र सिद्धिं गता राजन्वालखिल्या महर्षयः । तैस्तत्र निर्मितं कुण्डं सुरम्यं गिरि गह्वरे
yatra siddhiṃ gatā rājanvālakhilyā maharṣayaḥ | taistatra nirmitaṃ kuṇḍaṃ suramyaṃ giri gahvare
ข้าแต่พระราชา ณ ที่นั้นเอง ฤๅษีมหาวาลขิลยะได้บรรลุสิทธิ และในซอกเขาแห่งภูผา พวกท่านได้สร้างกุณฑะอันงดงามยิ่ง
Pulastya (contextual continuity in Adhyāya 16)
Tirtha: Maṇikarṇikā (kund in giri-gahvara)
Type: kund
Listener: Rājan (king)
Scene: In a rocky mountain hollow, a circle of tiny, radiant Vālakhilya sages sits in meditation; nearby, they carve/shape a beautiful kund, water shimmering as if newly invoked by mantra.
A tīrtha gains sanctity through realized sages; their siddhi and tapas consecrate the landscape and establish enduring sacred institutions like kuṇḍas.
The Maṇikarṇikā-associated region and its kuṇḍa set within a mountain hollow, tied to the Vālakhilyas’ siddhi.
No direct rite is commanded in this verse; it provides the tīrtha’s origin, supporting later practices like snāna and tarpaṇa at the kuṇḍa.