Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

एकः प्रायोपवेशेन प्राणांस्त्यजति मानवः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ekaḥ prāyopaveśena prāṇāṃstyajati mānavaḥ | paśyatyanyo hṛṣīkeśaṃ cāturmāsyaṃ samāhitaḥ

ผู้หนึ่งสละชีวิตด้วยพรตปราโยปเวศะ (อดอาหารจนสิ้นชีพ) แต่ผู้อื่นผู้ตั้งจิตแน่วแน่ กลับได้เฝ้าดูพระหฤษีเกศะในกาลจาตุรมาสยะ—สิ่งนี้แลได้รับสรรเสริญว่าเป็นผลธรรมอันสูงกว่า

ekaḥone (person)
ekaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
prāyopaveśenaby fasting unto death (prāyopaveśa)
prāyopaveśena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootprāya-upaveśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—प्राय (मरण-समये) + उपवेश (उपवेशन/उपवेशः)
prāṇānlife-breaths, vital airs
prāṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
tyajatiabandons
tyajati:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (त्यज् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
mānavaḥa man, human
mānavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ekaḥ इत्यस्य समानाधिकरणम्
paśyatisees
paśyati:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
anyaḥanother (person)
anyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
hṛṣīkeśamHṛṣīkeśa
hṛṣīkeśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothṛṣīkeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
cāturmāsyamthe four-month period
cāturmāsyam:
Kriyāviśeṣaṇa (काल/अवधि)
TypeNoun
Rootcāturmāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
samāhitaḥconcentrated
samāhitaḥ:
Karta-guṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-dhā (सम्+आ+धा धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (अन्यः)

Skanda (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha: Hṛṣīkeśa-darśana (Cāturmāsya)

Type: kshetra

Scene: A contrast tableau: on one side an ascetic undertaking prāyopaveśa (emaciated, seated in vow), on the other a serene devotee with folded hands beholding Hṛṣīkeśa during the rainy-season Cāturmāsya; the deity radiates calm sovereignty over the senses.

P
Prāyopaveśa
H
Hṛṣīkeśa
C
Cāturmāsya

FAQs

Austerities that end life are not the highest ideal; the highest is steadfast devotion culminating in divine darśana.

No named location in this verse; the focus is the sacred Cāturmāsya period and Hṛṣīkeśa.

Prāyopaveśa (fasting unto death) is referenced as an extreme vow, contrasted with Cāturmāsya-centered worship and contemplation.