Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

यदा त्वं त्यजसि प्राज्ञ मर्त्यलोकं सुदुस्त्यजम् । तदात्र मामके कुण्डे प्रक्षेप्तव्यानि कृत्स्नशः

yadā tvaṃ tyajasi prājña martyalokaṃ sudustyajam | tadātra māmake kuṇḍe prakṣeptavyāni kṛtsnaśaḥ

“โอ้ผู้มีปัญญา เมื่อท่านละทิ้งโลกมนุษย์นี้—ซึ่งละได้ยากยิ่ง—แล้ว สิ่งทั้งปวงนั้นพึงถูกโยนลงในสระกุณฑ์ศักดิ์สิทธิ์ของเรานี้โดยสิ้นเชิง”

यदाwhen
यदा:
Avyaya (Temporal/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (when)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्ता
त्यजसिleave; abandon
त्यजसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
प्राज्ञO wise one
प्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; गुणनाम
मर्त्यलोकम्the mortal world
मर्त्यलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमर्त्य + लोक (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मर्त्यानां लोकः)
सुदुस्त्यजम्very difficult to leave
सुदुस्त्यजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दुस् + त्यज्य (त्यज् धातोः कृत्य)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त विशेषणम् (यत्/खल्-भावार्थ), पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; मर्त्यलोक-विशेषणम् (very hard to abandon)
तदाthen
तदा:
Avyaya (Temporal/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
अत्रhere
अत्र:
Avyaya (Locative/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
मामकेin my
मामके:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक; अस्मद्-सम्बन्ध)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कुण्ड-विशेषणम् (in my)
कुण्डेin the kuṇḍa (pit/pond)
कुण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; अधिकरण (in the pit/pond)
प्रक्षेप्तव्यानिshould be cast/placed
प्रक्षेप्तव्यानि:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + क्षिप् (धातु) + तव्यत् (कृत्य)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विधेय/आज्ञार्थ (are to be thrown/cast)
कृत्स्नशःentirely
कृत्स्नशः:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशः (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/समग्रतावाचक (entirely, wholly)

Tripurāntaka (Śiva), inferred

Tirtha: Mamaka-kuṇḍa

Type: kund

Scene: At a sacred kuṇḍa, the king prepares to cast all mantra-scrolls and weapons into the water at the moment of leaving the mortal world; the pool glows, lotuses tremble, attendants watch in silence.

K
Kuṇḍa (sacred pond)
D
Devīkuṇḍa (implied)

FAQs

At life’s turning points, one should relinquish possessions and powers in a sanctified way, dedicating them back to the sacred.

A specific “māmake kuṇḍa”—the deity’s own pond—understood in this chapter as Devīkuṇḍa.

A prescription to cast/immerse the granted items (e.g., weapons/mantras’ associated objects) into the sacred kuṇḍa at the time of leaving the mortal world.