Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

ऋषय ऊचुः । किं तत्कारणमादिष्टं येन तत्तादृशं जलम् । तस्मात्स्थानाद्विनिष्क्रांतं सूतपुत्र वदस्व नः

ṛṣaya ūcuḥ | kiṃ tatkāraṇamādiṣṭaṃ yena tattādṛśaṃ jalam | tasmātsthānādviniṣkrāṃtaṃ sūtaputra vadasva naḥ

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า ‘เหตุอันใดที่ถูกกำหนดไว้ จึงมีน้ำเช่นนั้นไหลออกจากสถานที่นั้น? โอ บุตรแห่งสูตะ จงบอกแก่เรา’

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (interrogative)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (qualifying कारणम्)
कारणम्cause/reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
आदिष्टम्was prescribed/declared
आदिष्टम्:
Kriya-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootआ + दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (enjoined/declared)
येनby which/whereby
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन (relative; 'by which/whereby')
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (qualifying जलम्)
तादृशम्such (of that kind)
तादृशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (such/like that)
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी; एकवचन
स्थानात्from the place
स्थानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी; एकवचन
विनिष्क्रान्तम्having emerged
विनिष्क्रान्तम्:
Kriya-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + नि + √क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (gone out/emerged)
सूतपुत्रO son of the Sūta
सूतपुत्र:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (सूतस्य पुत्रः); पुल्लिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन
वदस्वtell/speak
वदस्व:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
नःto us/for us
नः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी; बहुवचन; एन्क्लिटिक (us/for us)

Ṛṣis (Sages)

Tirtha: Gomukha (implied)

Type: tirtha

Listener: ṛṣayaḥ

Scene: A circle of sages seated in a forest-assembly (satra-like), turning toward Sūta with palms joined, asking the cause of the wondrous water’s emergence.

S
Sūta

FAQs

Māhātmya is transmitted through respectful inquiry; understanding a tīrtha’s cause deepens faith and right practice.

The water-source identified as Gomukha-tīrtha within this chapter.

None; it is a doctrinal inquiry seeking the tīrtha’s origin (utpatti).