Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

एतस्मिन्नंतरे शक्र आदिदेश त्वरान्वितः । पुष्करावर्तकान्मेघान्वृष्ट्यर्थं धरणीतले

etasminnaṃtare śakra ādideśa tvarānvitaḥ | puṣkarāvartakānmeghānvṛṣṭyarthaṃ dharaṇītale

ในกาลนั้นเอง ศักระ (อินทรา) ผู้เร่งร้อน ได้มีบัญชาแก่เมฆปุษกราวรรตกะ ให้โปรยฝนลงสู่ผืนพิภพ

etasminin this
etasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative pronoun used adjectivally)
antarein the interval
antare:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
śakraḥIndra
śakraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ādideśacommanded
ādideśa:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√diś (धातु) + ā- (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tvarānvitaḥendowed with haste
tvarānvitaḥ:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Roottvarā (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त, √i/√vī?; here adjectival past participle sense 'endowed')
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (tvarayā anvitaḥ → tvarānvitaḥ)
puṣkarāvartakān(those) causing whirlpools like lotuses / 'puṣkara-āvarta' (a type of cloud)
puṣkarāvartakān:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpuṣkara + āvarta + ka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (meghān qualifies)
meghānclouds
meghān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmegha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
vṛṣṭi-arthamfor rain
vṛṣṭi-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootvṛṣṭi (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)
dharaṇī-taleon the surface of the earth
dharaṇī-tale:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharaṇī (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे

Sūta (narration)

Tirtha: Vahnitīrtha (contextual; named explicitly in 90.64)

Type: kund

Scene: Indra (Śakra) in Amarāvatī, urgent and commanding the Puṣkarāvartaka clouds to descend and rain upon the earth; clouds gather in dense spirals.

Ś
Śakra (Indra)
P
Puṣkarāvartaka clouds
D
Dharaṇī (Earth)

FAQs

Once dharmic correction is known, swift action to relieve suffering is itself righteousness.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it narrates the restoration of rain within the chapter’s tīrtha-māhātmya context.

None; the verse describes a divine act—ordering clouds for rainfall—rather than a human ritual.