Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाः सहस्रशः । प्रकुर्वंत्यो रुदन्त्यश्च गायन्त्यश्च तथा पराः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च क्रीडासक्ताः परस्परम्

kūrmakukkuṭasarpādisamārūḍhāḥ sahasraśaḥ | prakurvaṃtyo rudantyaśca gāyantyaśca tathā parāḥ | nṛtyaṃtyaśca hasaṃtyaśca krīḍāsaktāḥ parasparam

นับพันๆ พวกขึ้นขี่เต่า ไก่ และงูเป็นต้น—บางพวกก่อกิริยาคลุ้มคลั่ง บางพวกร่ำไห้ และบางพวกร้องเพลง บางพวกเต้นรำและหัวเราะ หมกมุ่นในกีฬาสนุกกันและกัน

कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाःmounted on tortoises, cocks, serpents, etc.
कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकूर्म (प्रातिपदिक) + कुक्कुट (प्रातिपदिक) + सर्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + सम्+आ+रूढ (धातु √रुह्, क्त; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः (locative sense): कूर्म-कुक्कुट-सर्प-आदिषु समारूढाः (mounted on tortoises, cocks, serpents, etc.)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाणवाचक (adverb: 'by thousands/in thousands')
प्रकुर्वन्त्यःthey perform/do
प्रकुर्वन्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र+√कृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; स्त्रीलिङ्ग-कर्तृवाचक-प्रयोगे वर्तमानकाले (they do/perform)
रुदन्त्यःthey weep
रुदन्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√रुद् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (they cry/weep)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
गायन्त्यःthey sing
गायन्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√गै (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (they sing)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक
पराःothers
पराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नृत्यन्त्यःthey dance
नृत्यन्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√नृत् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (they dance)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
हसन्त्यःthey laugh
हसन्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√हस् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (they laugh)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
क्रीडासक्ताःengrossed in play
क्रीडासक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रीडा (प्रातिपदिक) + सक्त (धातु √सञ्ज्/√सज्, क्त; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः—क्रीडायां सक्ताः (attached to play/sport)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय)
Formअव्यय, परस्परवाचक (reciprocal adverb: 'mutually/with one another')

Unspecified (narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; likely Sūta)

Type: kshetra

Scene: A teeming multitude ‘by the thousands’ on tortoises, roosters, serpents; some wail, some sing, some dance, some laugh—interlaced gestures creating a swirling, noisy tableau near a sacred boundary.

FAQs

The scene suggests the sacred realm’s intensity—joy, grief, song, and frenzy—prompting the seeker to remain anchored in righteous awareness.

The passage belongs to the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya framework; the particular tīrtha is not stated in this verse.

No explicit rite is prescribed; the verse is narrative description.