Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

श्रीभगवानुवाच । एषा ख्याता खगश्रेष्ठ लोकेऽस्मिन्वृद्धकन्यका । शांडिलीनाम सर्वज्ञा ब्रह्मचर्यपरायणा

śrībhagavānuvāca | eṣā khyātā khagaśreṣṭha loke'sminvṛddhakanyakā | śāṃḍilīnāma sarvajñā brahmacaryaparāyaṇā

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า: “โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่นก นางเป็นที่เลื่องลือในโลกนี้ว่า ‘วฤทธกนยกา’ คือ ‘สาวชรา’ นามของนางคือ ศาณฑิลี ผู้รอบรู้ และตั้งมั่นในพรหมจรรย์วัตร”

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमान् भगवान्); पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
एषाthis (woman)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
ख्याताis renowned
ख्याता:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष्यभाव)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
खगश्रेष्ठO best of birds
खगश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootखग + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (खगानां श्रेष्ठः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे (contextual), सप्तमी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वृद्धकन्यकाan aged maiden
वृद्धकन्यका:
Karta (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootवृद्ध + कन्यका (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (वृद्धा कन्यका); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
शाण्डिलीŚāṇḍilī
शाण्डिली:
Karta (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootशाण्डिली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)
नामby name
नाम:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक (quotative/name-marker: 'by name')
सर्वज्ञाall-knowing
सर्वज्ञा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वं जानाति इति); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of Śāṇḍilī)
ब्रह्मचर्यपरायणाdevoted to celibacy
ब्रह्मचर्यपरायणा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मचर्य + परायण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मचर्ये परायणा); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Śrī Bhagavān (Janārdana/Viṣṇu)

Tirtha: Vṛddhakanyakā (Śāṇḍilī) tradition (local saint-mahātmyā)

Type: kshetra

Listener: Garuḍa

Scene: Viṣṇu introduces the woman by name: Śāṇḍilī, the famed Vṛddhakanyakā—an elderly ascetic with maidenly purity; her posture is upright, eyes calm, aura bright, suggesting lifelong brahmacarya.

Ś
Śrī Bhagavān (Viṣṇu)
G
Garuḍa
Ś
Śāṇḍilī
V
Vṛddhakanyakā

FAQs

Brahmacarya, upheld with steadfastness, becomes a celebrated spiritual power worthy of universal renown.

The verse introduces the saintly figure within the Tīrthamāhātmya narrative; the tīrtha’s name is not specified in this line alone.

A vow-based discipline is highlighted: brahmacarya (celibate restraint), presented as her defining observance.