Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

तस्य भार्याऽभवत्तन्वी तरुणी वररूपधृक् । पश्चिमे वयसि प्राप्ते प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

tasya bhāryā'bhavattanvī taruṇī vararūpadhṛk | paścime vayasi prāpte prāṇebhyo'pi garīyasī

พระมเหสีของพระองค์มีสรีระอรชร เยาว์วัย และทรงรูปโฉมงดงามยิ่ง ครั้นพระองค์ถึงปัจฉิมวัย นางก็เป็นที่รักยิ่งกว่าชีวิตของพระองค์เอง

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
भार्याwife
भार्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्was, became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तन्वीslender
तन्वी:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतन्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तरुणीyoung
तरुणी:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतरुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
वररूपधृक्bearing excellent beauty
वररूपधृक्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर + रूप + धृक् (धृ-धातोः क्विप्/कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; ‘धृक्’ = ‘धारयन्ती’ (bearing)
पश्चिमेin the later
पश्चिमे:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (vayasi)
वयसिin age
वयसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्राप्तेwhen (it) had come/arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्राप्त (प्रातिपदिक; प्र-आप् धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
प्राणेभ्यःthan (one's) lives
प्राणेभ्यः:
Apadana (Ablative standard/अपादान)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘even’
गरीयसीmore precious, weightier
गरीयसी:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगरीयस् (प्रातिपदिक; गुरु-तुल्यतर)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (comparative) विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Scene: An aging king gazes tenderly at his youthful, exquisitely beautiful queen; the palace setting contrasts youth and age, foreshadowing tension and impending action.

V
Vidūratha (implied)

FAQs

It highlights human attachment and desire, which Purāṇas often use to contrast worldly clinging with spiritual remedy through dharma and tīrtha.

The episode belongs to the Rudraśīrṣa-tīrtha context of this adhyāya, though the site is not named in this verse.

None; it continues the narrative description.