Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

श्रीभगवानुवाच । अनेनैव तु रूपेण मस्तकस्थेन वै ततः । तपः कुरु समाधिस्थो ममाराधनतत्परः

śrībhagavānuvāca | anenaiva tu rūpeṇa mastakasthena vai tataḥ | tapaḥ kuru samādhistho mamārādhanatatparaḥ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ในรูปนี้เอง และให้สิ่งนั้นตั้งอยู่บนศีรษะของเจ้าแล้ว จงบำเพ็ญตบะเถิด จงตั้งมั่นในสมาธิ และมุ่งมั่นทั้งหมดในอาราธนาของเรา”

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (श्रीमान् भगवान्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
अनेनwith this
अनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण)
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वय)
रूपेणin the form
रूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
मस्तकस्थेनsituated on the head
मस्तकस्थेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमस्तक (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (मस्तके स्थितः), पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (रूपेण)
वैindeed
वै:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/खल्वर्थे)
ततःthen/thereafter
ततः:
Kāla/Hetu (काल/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/तस्मात्-अर्थे)
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कुरुdo/perform
कुरु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
समाधिस्थःabiding in samādhi
समाधिस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमाधि (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (समाधौ स्थितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
आराधनतत्परःdevoted to my worship
आराधनतत्परः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-राध् (धातु) + आराधन (कृदन्त/प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (मम आराधने तत्परः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Śiva (Śrī Bhagavān)

Type: kshetra

Scene: Śiva speaks as guru and judge, instructing Brahmā to perform tapas in the same form, bearing it upon his head, remaining in samādhi and wholly devoted to Śiva’s worship; the atmosphere shifts from courtroom to āśrama-like discipline.

Ś
Śiva

FAQs

Atonement is not merely regret but disciplined practice—tapas, concentration, and devoted worship.

This instruction is part of the causative narrative for the later celebrated Rudraśiraḥ sacred site in the Nāgarakhaṇḍa.

Tapas (austerity), samādhi (meditative absorption), and Śiva-ārādhana (devotional worship) are prescribed as prāyaścitta.